For Future

October thla a lo thlen hian ka pangngai thin lo!

2011-10-23T13:31:00.000-07:00

Teh tawp mai a! Mi ang chiah lo ka nih duh hmel viau mai.

Nia, mi ka ang chiah lo te pawh a lo ni mahna, ka pangngai lo miau si a le. Hetiang ka nih tanna hi kum tam fu a lo ni ta.. Engpawhnise, a chhan leh vang ka han sawi dawn teh ang.

Furpui nat kum, khuangruahpui sur avanga harsatna tam tak a thlen kum a nih vang pawh a niang, Favang hun nuam leh boruak thengthaw nuam tak kan han chuangkai leh ta chu, rilru a hlim surh mai a. Tlangval rilru thawveng keini ho rual tan phei chuan enghelh reng kan nei lo. Khawchen thin vanga nula rim thulh a ngaih zan vawi tam kan paltlang tawh a, tunah zawng hun khirh kha a liam ta si.

October thla arkaiden zan a ni a, duhthusam ai maha tha zawkin khua a thiang a. Lungrun theih tawpa a mawina zawng zawng phochhuah ngei tum niawm takin Chhawrthlapui chu kawlah a chhuak tan ta phut mai! A eng no teh ang chu! Chhan leh vang awm lem lo tan pawh tih deuh nghulhna tur a ni ve hrim hrim. Chutih laiin he hun Tlumtea thlir taka lo thlirtu tan phei chuan zan duhawm a va ni teh lul em! Helhhawlh avanga zanriah pawh ei thathum thei tawh lo, ka tan ngat phei chuan sawi ngaihna tak pawh a awm lo a ni ber zawk e…

Kei, hmangaihna sawifiah thiam ve lo hian sawifiah lo tul ta thut ta ang se, ‘A laka ka rilru put dan hi hmangaihna chu a ni,’ ti-a ka kawh mai tur mihring nen hun hlu tak hmandun kan tum zan a ni a, ka phur tawh takzet a ni. Khawvela ka hmangaih awm chhun, ka damchhunga ka phatsan tawh ngai loh tur leh min hmangaih ve em em tu a ni miau alawm le. Chhawrthlapui hi kan tan a lo hlu tawh thin a, kan inkar hmangaihna min hriatpuitu leh min nemngheh puitu rinawm tak a ni tlat thin bawk.

Kumin Full Moon lawm kan tum dan phei hi chu kum dang zawng aiin kan urhsun a, a chhan chu thlaleh lo awm tur maiah hian ‘Kumtluang atan’ ti-a inkutsuih kan tum ve tawh vang a ni. Palai te intir fel tawhin phur taka inbuatsaihna kan kalpui ve ve hunlai a ni.

Nulat tlangval hun hnuhnung a ni tawh dawn a, damchhung sawi tling tur khawpa hun hlimawm hman kha thil tihawm tak a ni ve reng a. Dam te-a kan awm a, tum anga hun a inher chhuak a nih ngai chuan vanglai hunte a lo la liam ve anga, kan la ngai dawn si a… kan ti a ni.

Tichuan, phur takin ka chhuak a, phur tak veka min lo dawngsawngtu turte run lam chu ka pan ta a. Veng hran daiha kal tur ka nih vang leh kar a hlat deuh avangin hmanhmawh rilru takin ka pen sauh sauh a. Hah reng ka hre lo. Veng hrang hrang pathum lai ka paltlang hnu chuan ka kal tumna veng ramri ka lut tan ta a..

Khaih khaih khaih…

Lo ngaithla theuh rawh u,

Veng chhung chhiat tawh thu ka han puang ange.

Tun maiah khan ……… a boral a!!

Veng chhung mipuite kan inhriattir a ni e.

……………………………………

Karei!! Ka bing mup mup mai. Ka tlan vak tih ka la hria, ka thlen dan ka hre tawh lo. Mahse, ka thleng hlawl. Mi an lo phu sup sup. Ka au ruai ruai. Dawt ni tlata ka hriat kha a lo dik si tih ka hmu… Ka ngawi. Tin, ka khawvel a tawp ta!

Kha zana ka mualpho dan zawng zawng kha sawi vek dawn ila, mahni mawng hlim mai ka ni dawn si. A chhan chu ka patling thei mawlh lo a ni. Tin, chiangkuang takin ka hre lo hrim hrim bawk. Mi tam fe hian min buaipui a, eng eng emaw min hrilh teuh hlawm tih ka la hre thei. Mahse, ka hmui hian chhang let turin chakna a nei lova, ka lei hian a thil thiam hi a hmang thei tawh lo. Nih dan pangngaia a tih ngei ngei tur ka mit hian mittui reng a pechhuak thei tawh hek lo. A sakruang rial ang dai hnu melh ringawtin mitkhap zai reng rel lovin ka tlingtla ni ta berin ka hria.

Khami tlai khan pangngai takin zanriah an kil ho a, kan inneih tur chungchang sawiin hlim takin an ti ti ho a lo ni. Mahse, nat lawk pawh awm miah lovin a chaw ei kham chu a tlu thut a, a mel awrh awrh a, khuma an mut hnu rei vak lovah mihring a tling zo ta lo nghal mai a lo ni. Kan in barakhaih dan hi barakhaih an tih pangngai hian a sawifiah zo thlawt lova, mahse, sawina tur dang tawngkam a awm miau si lova, min barakhaih takzet a ni ber e.

Dan ang vekin thil kalpui a ni a. Kan tlaivar a, kan tuar tlang a, a tukah kan vui a, hun hi a liam puat puat a ni ber mai. A chhungte nat dan leh tawrh dan te ka hriatpui lo va, ka chhungte buai dan leh chi-ai dan te lah ka hre tawh si se hek lo. Ka aa ruai a. Ka nghilh dup bawk a. Ngaihtuahna reng ka seng thei lo. Engkim hi a tawp vek a, ka tawp ve ta ni berin ka hria.

Tichuan, vaivuta siam chu vaivutah vek chang leh turin kan vui liam ta a. A thlan chu engvang maha kalsan thei ka ni lo, tihluih theih ka ni lo bur. A thlan an vurna lei vung vum pawng chungah chuan ka thu tlat a, laina hnai te’n min awmpui tawp.

Zan hmasa aia tlai hretah chuan kan tiam chhawrthlapui ngei chu engmah hre ve lo niawm tak hian a lo lang leh ta! Rilru a kal thui ngaih ngaih khawp mai. Ngaihtuah tur ber hi ka hre thei tlat lo! A hma zawnga tap thei miah lo kha ka tap thei ve tan. Mahse, ka tah chhan tur ber kha ka thutna hnuai lei chhung thuk takah chuan an lo zalh tawh si. Ka mittui hi hruksen rual a ni lova, min awmpuitu, ka lainate mittui lah dan rual a ni hek lo.

Thil zawng zawng hi sawi a tul tawh lo. Mahse hei, kum tam fu a lo liam ta! Tun thleng mai hian….

October thla a lo thlen hian ka pangngai thin lo!

PU ROVA

2010-09-29T19:08:00.000-07:00

Pa pakhat a awm, a hming chu Roneia a ni. A hming phuah chhan ka hre lo, a phuahtu hian duhsak takin hming malsâwm tak a phuahsak ni tûrah ka ngai. Malsâwmna a dawnpui em tih lam erawh sawi châkawm tak a ni lo. Pu Rova hian ro a nei tlêm khawp mai tih chauh ka sawi rih mai ang e.

Kum 1985 khân naupang mai ka la ni a, chutih lai chuan a chanchin ka sawi tur Pu Rova hi kan inah a rawn awm ṭhin. Pa lian lo tak, hmêl pawr fep fawp, a hmêl han en mai pawha mi hausa chhûngkua atanga chawrchhuak ni lo tih hriat ngawih ngawih hi a ni. Thingtlâng lo neia eizawng niin, a theih ang tâwka hna thawk a, chhûngkaw châwm ṭhin a ni. Tha rum a ngah lo va, tei rei peih tak leh mi taima tak erawh a ni thung. A nupui hmasa hi kum khat chuang âwrh an innei hman tihin a boral a, nupui dang nei lehin fa pali an nei tawh a ni.

Ṭum khat chu PWD lama hotu lian pakhat hian an khua a tlawh a, an dinhmun harsatzia a hmuhin a khawngaih a, PWD Labour-ah a thun ve mial a. Kum kha leh chen eizawnna bera a lo hman thin, a chempui leh a hlo thlawh chemte chu a mangṭha a lo ngai ta… Beiseina sâng tak nên Bâwngtuthlawh leh Suahdûr hmanga ei zawng tûrin Lunglei a rawn pan a. Chhûngkua-a rawn pêm nghâl chu huphurhawm deuhva an hriat avâng leh an thlawhlai han kalsan ngawt mai chu a rem loh avângin, amah chuan bul a rawn ṭan hmasa phawt a. Khawpuia inbenbel ve ngei tum rilru tak chungin a hmangaihte lênna tlâng a rawn kalsan a, kan rûn a rawn bêl lailâwk ta phawt a ni.

Naupanga thukhawchâng, chutia kan chhûngkua kan han pun belh tûr chu ka lo lâwm êm êm a. Kei hi unau zînga naupang ber ka nih bâkah, fapa mal ka nih avângin ka khua a har ṭhin rêng rêng a, chutia Pu Rova a lo awm dâwn chu a bîk takin ka lâwm lehzual hlê a; ka lâwm fuh ta rêng bawk a ni. Mi a chhawnchhaih peihin, kan kum mil tâwk leka min kawm hi a thiam êm êm a. Tin, mi hlim thei leh nuih duh tak mai a ni a; amah avâng hian kan chhûngkua kan nuih ho nasat phah hlê. Kan unau ho chuan, “Pu Ro, Pu Ro,” kan ti deuh reng a, tûnlai ṭawng takin kan Idol a ni chiang khawp mai.

Rimawi lamah
A hma kuma ka pate’n Pâwl li Scholarship ka dawn aṭanga ṭingṭang min leisak chu kan perh dûn ṭhin a. Ṭingṭang perh a peih êm êm a, thiam pawh ama tâwkah chuan a thiam viau mai. A thiam dân erawh a thingtlâng thiam deuh mai pawh a. Hun âwl a neih îk chuan ṭingṭang hi a kuah deuh reng mai ṭhin a ni. A hla hriat eng pawh a thlûk anga zût thiam loh a nei lo kha khatih laia ka ngaihsânna ber ṭhin a ni. Kûn deuh chhir chher hian a maimitchhîng siar siar a, a ke per tlat tlat paha a han zût mai ṭhin chu... mit tla lo chauhvin ka lo en reng ṭhin. Ka duh duh hla min thlantîr a, a kutzungpui dinglam tin zuah hmang ngeia perhin leh a kut vei lam khur deuh nger nger chungin a han zût ta ṭhin kha a nia.... ka tân chuan en kham-awm a ni ngai lo. Eric Clapton, Joe Satriani.. tih vêl hi ka la hre ngai lo bawk a, ani aia thiam an awm theih hi ka ring lo hial ṭhin.

Kan inhnuai luahte nên erawh an inkhak phah fo, a chhan chu a ke per kha inhnuai atangin a lo bengchheng viau ṭhin ni tûr a ni. Mahse, ṭingṭang a perh tawh chuan ke per a sim thei chuang der lo. Ka nu-in tih dân thar a rawn hmuchhuak, a ke perna tûr zâwnah chuan puanchhia kan thlep chhah a, ka dahsak ta ṭhin a, a zia phah khawp mai.

Tin, a zai thiam lo nâ-in, a zai peih êm êm a. Pathian hla a sa tam ber ṭhin. A lunglên zual châng erawh chuan lêngzêm lam hla hlui tawh tak tak hi a sa ṭhin a, ngaihnawm ka ti hlê ṭhin. Sâp hla pawh a thiam nual; mahse, a thu lam dân a mak thei lutuk! Tûn thleng pawh hian hla hlui thenkhatah hian Pu Rova hriatchhuah loh theih lohna hla ka la nei nual mai.

Cowboy
Cowboy bu chhiar a lo âtchilh viau ṭhin ni ngei tûr a ni. Cowboy thawnthu sawi hi a thiam êm êm mai bawk a. A khum leh ka khum hi insi deuh thâw-in kan hûng a, zân mut hmunah hian Cowboy thawnthu min hrilh ṭhin. Cowboy thawnthu min hrilh ṭhin hnu khân zânah lehkha ka zir peih phah ta sawt. A chhan chu, ka zir tûra bituk thiam zawh vat vat a, Pu Rova thawnthu sawi ngaihthla paha mut ka nghahhlelh ṭhin vâng a ni. A duh chen chena thui a sawi thei a, a sawi ṭhat peih deuh zânah in-draw a tam deuh a, a phûr vak loh zânah an in-draw tlêm deuh ni maiin ka hria. A changtupa kha englai pawhin Sudden-a a ni a, Sudden-a ka ngaihsân ṭhinzia kha aw... Pu Rova tluk deuh thawin Sudden-a kha ka ngaisâng hial a ni. Mahse, kha tih laia Auh-Law a tih ziah ṭhin kha Out-Law a tihna a lo ni reng a!

Ka ṭhianpa pakhat phei chu a Cowboy thawnthu ngaihthlâk châk vâng ringawt hian a lo riak fo mai. Ka sâwm ngai lo, a dîlin min dîl ṭhin. Pu Rova kan ina a lo awm kha chuan ka ṭhiante bulah pawh ka intihtheih phah khawp mai. A hnu daiha Sudden-a thawnthu chhiar ka chîn ve tâk hnuah pawh khân Pu Rova sawi aia ngaihnawmin ka chhiar leh ta chuang lo. Sudden-a hming pakhat Green (James Green) tih pawh hi a lam dân dik ai chuan Pu Rova lam dân Khreen-a tih kher hian keimahah chuan a chiang zâwk tlat tawh zu nia...!!

Inbual
Ka Pu Rova mizia dangdai leh deuh pakhat chu inbual a peih êm êm mai hi a ni. A hnathawk kal tûr hi hnathawh kawr a inbel hma hian a inbual ngei ngei phawt. Eng anga khawchhia leh vawt pawh hian a inbual a ṭhulhtîr ngai lo. Thlasik laia tui khawih ringawt pawh thil hrehawm a nih lai leh tui lum lova kan inbual ngam miah loh lai pawh khan tui vawt thovin a inbual mai a, mak ka ti khawp mai ṭhin. Ani lah chuan, “Vawikhat inleihna-ah chiah alâwm vawt,” a ti sam êt a. A inbual zawh hian a hnathawh kawr fai fahran lo hi a inbel leh tho ṭhin si a, mak ve tak chu a ni. Nilêngin hna a va thawk a, a lo hâwnah hian a tih hmasak ber chu inbual fai bawk a ni. Nitin vawihnih a inbual ngei ngei tihna a nih chu. Khati khawpa inbual peih si khan fai hmel tehchiam a pu hauh lo thung!!

Ṭhal khaw ro lai, tui har êm êm lai hian vawikhat chu ka pa hian a sawisêl deuh a, a sim chuang dêr lo. Inbual tui erawh a hman tlêm phah khawp mai. Nopui hnih chiah hmangin a la inbual lui ta tho a, inbual hming a put hrim hrim khân a ngaih a tiṭha ni ngei tûr a ni. Ama tui chawi sa hmang thova tui nopui hnih chiah inbual nân a hmang ngam ta chu nuam an ti rei lo hlê ni tûr a ni; a hranpa ngatin nitin vawi hnih inbual phalna an inpe leh ta niin ka hria.

Hmarchapui bâwl
Chawhmeh siam a thiam hlê bawk, a duh ang tâwka Dailuah a kan tawh hi chu tui bîk tak a ni. Inrinni zîngah hian Bâwng ke a rawn khai haw ṭeuh a, chawhma chhûng deuh thaw hi tualah mei chhêmin a puah ṭhin. A rawn khai haw hlima ei a châkawm loh ṭhin tehlul nên; a duh tâwka fai leh thianghlima a siam tawh hnu hi chu ei châkawm tak a ni leh ngê ngê ṭhin. Bâwng ruhkawl lian tak chhûnga a thlîng awm min bunchhuahsak ṭum te kha a va’n hlimawm thei tak. Amah a pa tê si, a saruh ken a lian si, theihtâwpin a han thingthla nghek a, thleng a sawh chawrh ṭum lah a tam. Chaw ei lai a nih pawh sawi thei lo lêkin kan nui leh vak mai ṭhin.

Hmarcha hi thak a tih theih hmêl thin tehlul nên a heh êm êm lawi a, sî hluam hluam chung hian, mittui leh thlantui tla vek khawp hian a ei ṭhin. Hmarcha a hmeh kher loh pawhin a chaw ei hi a sî ve hrim hrim a, a bula chaw ei hi a nuamin chaw ei a titui thei teh asin! Chaw a heh lêm lo; mahse, a chaw ei kha a tui reng mai niin a lang. Chawhmeh mal khaiah chuan Hmarchapui bâwl tluka duh hi a nei ang em aw… tûn thleng hian ka la ti rilru fo. Mahse, amah hian a bâwl duh leh thung miah lo. A chhan ka hre lova, tûn thleng pawh hian ka la hre ta chuang lo.

Ka nû hian a duhzia hria-in a bâwlsak ṭhin a, a’n ei tak tak mai ṭhin hi chu; a hmuhnawm satliah mai a ni lova, a ngaihnawm tel thei asin! A sî nasa leh zual êm ṭhin a ni. Ei ve duh vâng ni hauh lo hian Pu Rova hmarchapui bâwl hmeh lai en châk vâng chauhvin ka nû hnênah hmarchapui bâwl ka ngen phah fo mai. An bâwl tam leh a ei tam a, a tlêm leh a ei tlêm mai a, a ṭhing a awm ngai lo. A lo tam deuh ṭum chuan chaw ei kham dâwn hnaihah chawhmehah pawh hmang tawh chuang lovin a hâwp hmiah hmiah mai ṭhin a ni.

Nuih dân nuihzatthlâk
Nuih dân chi hrang hrang hi a in ang lo thei viau mai. Mahse, Pu Rova nuih dân anga nui hi he hringnun ka hman liam ve tawhah hian tumah dang ka la tawng leh ta lo. A mak dangdai êm êm a, a nui ringawt pawh hi fiamthu tênau a ni sa hrim hrim ringawt mai a ni. Sawifiah thiam chi a ni lova, ziah fiah theih a ni hek lo. Rei tak hi ri lovin a nui dîr char char phawt a, mi nuih zawh tawh lamah maksak tak hian a rawn ri chhuak ve ṭan a, kûk ni chiah si lo, ring deuh fâ hian a tâwp a khâr ta ṭhin a. Tâwpna a rawn siam chiah hian a nuih dân nuihin kan nuihza a inṭan thar ve leh a, a bul aṭangin keini’n kan bei ṭha leh a, ani a lo nui zawm ve leh si, za lutuk hian kan chhunzawm tlâng leh a, a tâwp a rawn khâr leh meuh chuan a ngai tê bawka a bul kan ṭan thar leh a ngai ṭhin. Nuihho tawh vêk vêk chuan tâwp leh mai hi har tak a ni.

Ṭum khat pawh chhûng inkhâwm kan nei a; a hun hman zân a ni. A ṭawng sual palh ta hlauh pek a. Ka û a lo nui chhuak, ka pa-in mitmeiin a khap; amah Pu Rova nuih a lo za ve leh tawh si, a dîr char char a, a tâwpa a’n kûk chiah mai chu ka pa inhmuam-ûp lai pawh a insûm thei bîk lo; kan vai nuih ta ṭiah ṭiah mai. Chumi ṭum chuan chhûng inkhâwm kan ṭhulh ta ringawt nghê nghê a ni.

Pu Rova mize mak leh dangdai tak, hlimawm leh nuizatthlâk tak hi sawi vek sên a ni lovang. A taka tawng tân lo phei chuan awih loh châna lo chân mai awl tak tûr a ni thei hial awm e. Mi tlâwm leh hnuaihnung taka a nihna phênah khan mize ropui leh awhawm tak a nei a, a kianga awm kha a khamawm ngai lo a ni.

A hna aṭangin an bân thut
Kum khat dâwn lai chu kan inah a khawsa ve ta reng mai. Kan chhûngkaw member tak takah kan ngai nghet vek tawh a. Ṭum khat an khua-a Chawlhni hmanga a haw zawk tih loh chu vawikhat mah a haw lo. Chumi ṭum pawh chuan kan ngai êm êm a, kan inchhûng hi a ruak huai mai a ni. Ka ngai zual ber a, zânah pawh ka ṭap ru hial. Ka ṭhianpa a ni a, ka pû a ni bawk a, ka û a ni bawk a, ka nû leh pâte ai mahin a thu pawh ka zâwm zâwk hial ṭhin. A hlawh lâk ang ang hi a mamawh tlêm tih loh chu a chhûngte a thawn vek ṭhin a. In lama a chhûngte pawh an lâwmin an khawsak a zângkhai phah khawp mai. ‘An buhte han seng fel se la, an neih ang angte tiralin rawn pêm thla mai se’ tiin ruahmanna kan siampui a. ‘Kan inhnuai kaw khat hi tiruakin an luah rih mai ang chu’ kan ti a ni.

Chutia hlim tak leh beiseina sâng tak nêna hun a hman ve lai chuan, tlai khat a rawn haw chu a rawn lunghnûr haw khawp mai a. Sawrkâr inthlâk avângin MR tam tak an lo bân a, an bân zîngah a lo tel ve a lo ni. Hre lâwk lovin chhûnah hlim tak leh ṭhahnemngai takin a thawk ve a, tlai bân dâwnah a hlawh an pêk pahin bân a nih thu an hrilh tawp mai hi a lo ni a. Kan ngui rawih hlawm ta mai le! Ka pain a theih ang tâwkin a hnêm a, a ṭawng thlamuan a, ani chu a ṭhu ngawi ngal mai. A en ngai a en reng a, tlaitin thlasik anga khêl lova a lo tih ṭhin inbual zai rêng a rêl lo.

Chaw ei a lo hun a, ngawi rengin a rawn kîl, keini naupanghovin kan be ngam tawh si lo, a khât mawi tâwka ka nû leh pâ an ṭawng leh bauh ṭhin tih loh chu kan ngawi ṭhap mai a ni. Hmarchapui bâwlin a chaw ei a titui zo tawh lova, ni dang angin a chaw ei a sî ta bawk hek lo. Ka ngaihtuah phâk ang tâwkin pawi ka tihpui a, ka sawi thiam si lo. Ka chaw ei a tui bîk lova, midangho pawh chaw ei thei rêng an awm lo.

Pu Rova a ṭap!
Chaw ei kham chhûng inkhâwm chu a hun a ni lo. Mahse, “Keima’n kan hmang ang e,” tiin Bible a chuh a, châng tawi tê a chhiar zawhin he thu hi a sawi ta a.

“Kei mirethei hian Pathian malsâwmna tam tak ka dawng a, chhiar dawn ila chhiar sên rual a ni lovang. Kan Pathian hian hmangaih tâwp lovin min hmangaih a, kan tâna ṭha tûr hian ro a rêl ṭhin a ni. Tuna ka dinhmun pawh hi ama ruatah pawm i tum ang u. Hna thawk lo, chunglêng sava te châwm ṭhintu kan Pathian hian min ensan ngai dâwn lova, min thlahthlam ngai hek lovang. Vânduaina emaw kan tih pawh hi amah min hnaihtîrtu zâwk lo ni sela, a hmangaihna kan hmuh chian lehzualna lo ni zâwk se tih hi ka rilru siam dân a ni. Hun hei leh chen hi in chhûngkaw takah min pawm a, hlim leh zalên takin kan chêng hova, lâwmthu sawi sên loh hi in lakah ka nei a ni. Ka sawi thiam lova, mahse, Pathianin ka chunga in ṭhatna zawng zawng hi a lêt tam takin a vûr ang che u tih hi ka ring tlat a ni....”

A sawi zawm thei lo, a ṭap ta tlat! Pu Rova a ṭap, ka Pu Rova ngei kha a ṭap a ni! Kei chu naupang chhe ṭah hian chhuak lutuk maiin ka ṭap ta hawm hawm mai. Ka ûte lah insûm thei bîk hek suh, ka nû thlengin an insût ri ta hrup hrup mai. Ṭahnain kan inchhûng khat a ni ta ringawt. Mangang takin ka pâ ka va melh a, ani pawh insûm tum takin a hmai zawng zawng a lo sen vek tawh a. Chutah, patling ta na nâ nâ chu a lo dingchhuak a. Pu Rova hnemna thu leh Pathian thu hrang hrang bah deuh nuaih hian a rawn sawi a, a thusawi pawh ka hre mumal lo. A ṭawngṭai a, kan Amên meuh chuan kan mit a lo bui lûk hlawm tawh. Chutah, Pu Rova a rawn ding ṭha leh…

“Ka thiam loh a ni. Kan chhûngkaw boruak ka tikhaw-lo vek mai. Min ngaidam teh u. Ka lungchhiat chhan kha ‘bân’ ka nih vâng a ni lo. In mi hmangaihna leh in mi khawngaihna hi a thûk ka ti êm a, lâwmna avânga lungchhia zâwk ka ni. Ka damchhûngin he chhûngkua anga chhûngkaw nuam hi ka tawng leh tawh ngai lovang. Ka hre reng tawh bawk dâwn a ni. Hlim takin awm ila, i nui ho leh zâwk ang u.

“Hei a hmingin hlawh pawh ka rawn la ve a, naktûk zîngah ka han bazâr ang a, tûkṭhuanah vawksa tui tak kan hmeh dawn nia. Tui lutuka siam dân ka hria alâwm, in ei teuh dâwn nia...” tiin naupangho chu min han hnêm kual hlawm a. Amah berin nui hmêl a put leh theih tâk avâng chuan kan boruak pawh a zâng leh ta hawk mai.

Zân hnuhnung chu..
Homework tih tûr kan neih ang ang chu phûr lo takin kan ti sap sap a, ka rilruah ka zirlai rêng a lang thei lo. Naktûka Pu Rova a haw dâwn chuan, tunge zânah Cowboy thawnthu min hrilh ta ang? A khumah hian tunge mû ang? Tunge ṭingṭang perh min zirtîr ta ang? Engtinnge kan chhûngkua hi hlim tak leh nui tâwp hlei thei lo khawpa kan nuih theih tawh ang? Hmarchapui bâwl kan hmeh leh hunah Pu Rova hi kan va ngai dâwn êm! Ngaihtuah tûr a tam lutuk. Ka mittui chu ka hru ka hru mai. Ka nû a rawn lût thut a, ka ṭap ru lai chu min rawn phâwk chiang kher mai. Min en vang vang a, engmah sawi lovin a chhuak leh vat a. Ka zak hlê.

A hnû lawk chuan, kan room-ah Pu Rova chuan ṭingṭang a rawn pawm lût a, “Bawiha, i zirlai kha chu dah tawh rih mai rawh, i nuin, ‘Naktûk zîngah i tihzawm leh mai dâwn nia,’ a ti, hawh i zai dûn ang hmiang,” a rawn ti a. Rang takin ka lehkhabu ka khup a, a bulah chuan ka ṭhu nghâl vat a. Nidang ang bawkin ka hla duh min han zâwt leh a, a hla zût ṭhin zînga nalh ka tih ber chu ka han sawi leh vat a. A ngai tê bawkin per ri thlep thlep pah chuan a zût khûr leh ta ngat ngat mai. Eng dang ka rilruah a lang leh tawh lo. A ṭang bawk a, zan dang aiin a thiam ka ti zual hlê. Mahse, a tâwp dâwn hnaih lamah chuan, lungchhiatna bawkin min tlâk buak leh ta... Naktûkah chuan Pu Rova hian ṭingṭang min zûtsak dâwn tawh lo... Ka mittui a rawn hnâm leh dâwn ta mai!

A ṭingṭang kuah lai chu a dah thla vat a, keimah zâwk chu min kuah ta a. “Bawiha, engatinge i lung a chhiat viau? Ka han haw ang a, ka lo kal leh thuai dâwn alâwm. Theihpatâwpin hna ka han thawk ang a, pawisa ka khâwl char char ang a, kan chhûngkuain kan rawn pêm thla dâwn alâwm. Ṭap tawh suh, naktûkah ka haw dâwn si a, hlim deuhva inkawm ka duh a nia. Kei pawh hian ka ngai dâwn lutuk che u a, in exam zawh veleh i lo zin dâwn nia. Ka lo hruai ang che, i nûte pawh kan dîl dâwn nia. Ramah kan kal ang a, nuam i ti khawp ang,” a ti a. Ka phur thar leh ta!

Ram kal chungchâng kan sawi zui dûn hrep a, a tâwpah chuan ṭingṭang bawk chu a kuah leh ta a. “I ṭingṭang hi chu ka ngai dâwn khawp mai, ka haw hunah chuan ṭingṭang perh tur ka nei dâwn tawh si lova,” a ti ta! Rang takin ka pate room-ah ka tlân phei a, ka pa hnênah chuan ka ṭingṭang chu Pu Rova pêk ka va dil a. Ka pa chuan ka lu-a tuai hauh hauh pah chuan, “I phal phawt chuan pe rawh, Bawiha,” a lo ti a. Ka tlân phei leh vat a, “Ṭingṭang hi naktûkah hâwn rawh,” ka va ti tawp a. A meng deuh kâwk a, “Ni love, ṭingṭang i nei dâwn tawh lo asin,” a ti a. “Pawi lo, kum tâwpah Scho’ ka la leh dâwn tho a, kan lei leh mai dâwn alâwm,” ka tih lai chuan ka pâ a rawn lût ve a. “Rova, Bawiha hian ṭingṭang kha a pe duh che a nih chu, lâwm takin la rawh, a hlim zâwk ang,” tiin thutak deuh tak hian a rawn sawi a. Lâwm hmêl tak hian ṭingṭang chu a kuah nghet sauh a, a’n thlêk vang vang a. Engmah a sawi zawm thei ta bîk lo; a lungchhia a ni…

Mut zai kan rêl a, zan dang zawng zawng aia ngaihnawm hian Cowboy Sudden-a (a hming dang atâna Khreen-a an tih bawk) thawnthu chu min hrilh leh ta a. Ka khumah lo mu vê-in min kuah pah bawk a, kha zân tluka ka thlamuan ṭum leh mut nuam ka tih zân kha a awm leh tawh kher lovang. Lungmuang takin a âwma bei chung chuan ka muhil ta a.

Vânduaina thuahhnih!
Zîng ka han harh chu Pu Rova kuah renga la inhria khân rizai lek ka lo kuah a. Ka hriatchhuah chuan, a hâw ta mai emaw tiin hmanhmawh takin ka zuang tho a. Choka ka va luh chuan ei rawng hi a lo bâwl sar sar a. Sa rim a nam châk châk dânah chuan nizâna a sawi ang khân Vawksâ a lo han lei tih ka hre nghal mai. Thingpui min lo thlit vat a, kan inkawm luam hnu chuan, ka homework chu ka tihsan ta a.

Tûkṭhuan Pu Rova siam tui tak chu puar takin kan kîlho va. Chaw eikham chuan keini unau chu School kal tûrin kan insiam a, tûk dang ang lo hlê mahse, Pu Rova’n ka ṭingṭang pêk a hawn dâwn avâng chuan a rûk takin ka hlim ru tlat. Ani chu Dar 12:00 Bus-a chhuak tura inruahman a nih avângin a la hmanhmawh hran lo. Mittui êm chu a tla tawh lova, inthlahna thu leh exam zawha an khua-a zin chungchâng sawi pawlh nuaihin kan inchibai a, School lam kan pansan ta a.

Chhûnah chuan nidang angin ka hlim thei rêng rêng lova, bân lâwk kâra thiante nêna infiam lah ka peih hek lo. Pu Rova ngawt chu ka rilruah a awm a, ka ngai ngawih ngawih a ni. Chhûn chawlha kan haw chuan huphurh lâwk ang ngeiin a lo chhuak hman tawh a, ka ngai kher mai! Ka ngai takzet a ni! Khatih laia ka awm dân ni-a ka hriat ber chu, sawi fiah theih si loh hian ka ruak huai ni berin ka hria.

Chawhnu kan ṭan leh a, kan zirlai hriat alawi ka nei lova, Zirtirtute thusawi ka bengah rêng a lût lo. Period inthlâk dâr ri bawlah hian ka harh leh zawk ṭhin. Period tâwp ber kan kal lai chuan kan Miss chu pâwn lam aṭanga rawn be duh an awm avângin a chhuak lawk a, ‘Tunge ni ta?’ ti rilru chungin pâwnlam en chuan kan dâk huang huang hlawm a. Ka va hmuh chu kan ṭhenawm tlangvâl, u Sêna a ni tlat mai. Eng thil nge thleng ta ang le? Ka bangbo khawp mai.

Rei fû an inbiak hnu chuan Miss chu a rawn lût leh a, a rawn hawi kual deuh ruai a, min hmuh chuan min rawn pan ta chat mai! Keima chungchâng a ni ngei mai le? Ka beng bulah zawi deuh hlek hian, “I lehkhabu kha khung fel la, i hâw thei e. Pâwnah sâwn tlangvâlin a nghâk che a....,” a ti ringawt a, sawi zawm tur nei ang deuh hian a ang zuau a, a ngawi leh daih a. Bangbo ang reng tak hian ka inkhung mawlh mawlh a, kan class-a mite zawng zawng chuan mak ti tak hian min en ṭhap niin ka hria. Zawi muang hian ka chhuak ta a, U Sêna chuan min lo kai vat a. A piah deuhah chuan, ka ûte pahnih an ipte ak chunga an lo ṭap fap fap hi ka va hmu a, mak ka ti kher mai! Enge thil ngê thleng ta ang le?

U Sêna chuan min kai a, kan kal ta a. Ka ûte’n min zui; an ṭap an ṭap mai si. Thil awmzia ka zâwt ṭhin, an sawi duh bawk si lo. Ka buai ta takzet mai. U Sêna chu a ding a, huphurh hmêl tak hian he thu hi min hrilh ta a... “I Pu Rova te chuanna Bus kha a accident a, a thi zîngah a tel hlauh alâwm mawle, i pate’n rawn hruai tûr che uin min rawn tîr a,” a ti ta! Ka bîng mup a. Ka sarâk nghâl chiam ni ber hian ka hria... Min kaihna aṭanga chuan ka tâl chhuak a, “Pu Ro.... Pu Ro...” ti-a au chungin ka tlân ta chiam mai a. U Sêna’n min ûm; min man bet; ka tâl; ka râk vak vak a. Engmah ka hre chhunzawm ta lo.

Ka harh leh chuan khua a lo thim ṭêp tawh mai a. Ka nû hian puan huhin min lo dep a, ka harh tâ chu a lâwm hmel hlê mai. Engtinnge kan in ka thlen a, engtinnge ka khumah ka mut pawh ka hrethiam tawh lo. Ka hawi â ruai a, ka theih tâwka ka awmdân ka han ngaihtuah lêt chuan, Pu Rova chu ka hrechhuak ta! A accident a, a thi! Ka mumang niin ka hre thut a, ka nû chu ka hrilh vat a, “Nu, Pu Rova kha ka mumangah a lo accident a, a lo thi a...,” ka’n ti mai chu(h)! Ka nû mittui a rawn dîr chhuak zawih a, a ṭap ta hlawp hlawp mai. Mumang a nih lohzia ka hrechhuak ve zui nghâl, kan ṭap dûn ta hlawp hlawp a. Ka nû chuan, “Bawihte, i pu Rova ruang chu a rawn thleng ṭêp tawh ang; tlangvâl i nih kha, chhel taka awm tum ang che aw…..”

Chhel dân ka thiam lo, a awmzia ka hre lova; ka ngaihtuah thei hek lo. Ka hriat chhun chu, Pu Rova ka khawngaih a ni. Nizan maiah khan ka bulah ngei hian a mu a, min kuah hle hle a, min duat êm êm a nih kha! Ka ngaih em em chungin min hawsan a, a thi leh ta si maw? Khawvêlah hian ka hmu leh ngai tawh lovang maw? A ni thei lo, ka ring thei lo, ka phal bawk lo, ka phal lul lo a ni! Pu Ro, a va mak teh thut ngai ve …! Ka ṭap bâng thei ngang lo. Heti khawpa ka tuar a nih chuan, a fate phei chuan engtiang taka nasa-in tuar ang maw?

Ka nûte min ngaihtuah lutuk chuan kan in bula nurse, U Te-i an va ko ta ringawt a. Inchiuna rawn kengin min rawn chiu a, nâ ka hre lova, inchiu hlauh nachâng pawh ka hre tawh hek lo. Mahse, ka mut a chhuak ta tlat. Ka ngaihtuahna a vai riai riai a, engmah ka hre leh ta lo…

Pu Rova RO kan ṭahpui...
A hnua ka ngaihtuah lêt leh ngial pawhin, ka muhil ka harh leh hnua thil awmdân zawng zawng kha chiangkuanga sawi tûr ka hre tawh lo. YMA-in kuang an siamsak a, an khaw lama phurh a nih thu te kha chiang lo ruai chuan hriain ka inhria. A ruang pawh ka hmu ngei tih chu ka hre nain, a thi hmêl awmdân leh a hliam tawrh dân pawh ka hre chiangkuang tlat lo. Hei erawh hi chuan tûn thleng hian min la vêl thin... Khatia a kal ta kha, Bus-ah pawh chuan rem leh rem lo pawh sawi lovin ṭingṭang kha a pawm tlat a, anmahni bawihsâwmtute’n a ruang an zu hlâwm lai pawhin ṭingṭang chu a la kuah reng an ti. Aw… Pu Ro, kha ti khawp khan maw ka ṭingṭang pek che kha i lo hlut le…!!

He ṭingṭang, neitû nihna chelh rei lo teh mah sela ‘Pu Rova ṭingṭang’ kan tih tlat hian, kum 15 a liam tawh hnu, zanin thleng hian min la vêl a, min la vêl zui zêl dâwn a nih hi! Kan chhungkaw ro pawimawh tak hi a hming pu zo lo tak Roneia khân min hnutchhiah a. Ro dang min hnutchhiah tûr nei lo mah sela, kan tân chuan Pu Rova RO min hnutchhiah hi a hlu takzet a, kan vawng ṭha reng tawh ang.

Pu Ro, nang chuan min tihlim ṭhin kha a ni a, i RO min hnutchhiah erawh hi chuan min vêl ṭhin a sin…!

(misual.com-in Thawnthu tawi inziahsiak a buatsaihah he thawnthu hi ka ziak a, ka rin lâwk ang rêngin lawmman a dawng zo ta lo)

CH CH PA!!

2010-09-14T13:52:00.000-07:00

Pan lai hun nuamte’n mual an liam zo tawh a, vânglai hun hlimawm meuh pawh a chuai ta ruai ruai mai. Chhuihthangvâla’n zuapa ka chang a, hrailêng chawiin puak, pawm leh kaih ka fawmkem ta! Chhangchhe pa nunchan zirin, ‘Ch Ch pa’ tiin lenrualte’n ka hming an sêl ta!

Het chheiraw!! Chhuihthangvâl nun ka chen chhung khan tûn hun hi ka dâwn pha lo va, ka beisei ngai hek lo. ‘Tiam tlat e’ ti-a zungbun kual tle tak inbuntîrna piah lamah hian hlimna chauh ka lo beisei ṭhin a, famkimna tualah lêngin Vân rim nam rum rum khawpa hun nuamah ka lêng reng dâwn emaw ka lo ti. Hnai lo mai!! Vân rim chu sawi loh, zun hîng rim ka nam reng zâwk ta si! Nupa nun ka zirlawkna-ah he’ng hi a tel lova, ka inbuatsaihna a ni bawk hek lo.

Inbuatsaih loh Topic-ah Exam ka bei mêk a, pass zo tak ang i maw? Chhân thiam a har a, vâl hian ziah tur ka vai a nih hi! Pen hmawr seha hawikual hruk hruk reng hi ka pass phahna a ni dâwn lo tihah ka chiang a, theihtawp chhuah a ngai a ni. Zir miah lo pawhin he exam hi pass ka duh tlat mai si le… Khawi nge.. vâl hi…

Ka sakhming hi zalêng zawng te’n sêlin, phuahchawp hming mak tinrêngin chawi mah se la, hringnun lamtluang ka chhuina kawnga ka nih tûr rêng ni mai ka lo ni. Ka harhchhuak ta! Tu ka dem lo’ng, zahah ka la hek lovang. Ka hraite avâng hian koki insanhleih bûr khawpa ka lo awm a, hîng hem hem rim nam reng ka lo nih palh pawhin, ka thai thinlai a dam chhûng chuan; engah ka hlim loh lem ang?

Chatuana hun ka hman dân tûr pawh ni hlei lo; a ṭul leh nau êk ka su eng puat anga, naute nu pawnfên thleng pawhin ka hmâ tel mai ta lawng… Tih tak êmah chuan a pawnfên ka sûk tûr zûna uai hian a ni lawm ni tlângrêl dâwn lêk lova ka lo lên ṭhin? Tunah engah tlângsêl chu ka hlauh viau lem ang? Amah avâng vêk hian a ni lâwm ni vawi tam khuang ruahpui sûr ka do va, thim hnuaia an rûn ka pan ṭhin? Sawi tak zêlah chuan, he nu vâng tho hian a ni lawm ni vâl dang tâwna hmaisen ka put a, kuttum hial ka lo lek tawh?

Engpawh huama ka thlan, ka hmangaih hi chhawmdâwl a ngaih lai hian ka phatsan ang maw? ‘Pâ lo’ tih leh ‘Thaibawih’ tih hming satliah tak put hlauh vâng ngawt hian a duh anga che chhuak thei lovin ka chhungril hmangaihna hi ka up bet ang maw? Teuh lo mai, a teuh lo mai. Lum hlumah pawh ka hlawh duh ṭhinna thinlûng kha, pawnfên nêm nuai satliah mai mai hian ka lanchhuahtir thei lovang maw? Chuti a nih ngat chuan kei hian lum hlum ka ngam tak tak hauh lo tihna a ni ngei ang le!

Kâ maia hmangaihna lantir mi ka ni tûr a ni lo, thiltih hmang ngeiin ka thinlûng hmangaihna hi pârchhuak rawh se. Exam ka beih tawh a zawnga exam nuam ka tih berah a chang ta! Ka inbuatsaih loh zawhna chhang si hi, ziah tâwp dân pawh thiam lo khawpin vawi tam paper ka dil belh ta! Haleluiah! Fail rêng ka hlau ta lo, thiam loh chantîr lah ka hlau na hek lo. Khawvêl hi ka tân a pâr a, chu a pâr chu tudang ni lo, kei ngei hian ka tlân ṭan ta mêk a nih hi. Mi vannei ka va ni teh lul em!

Ka ziah zawm peih tawh lo, a nih nih nih tîr ula, in duh angin chhunzawm mai teh u.. Hei erawh min hriatpui thung ula, ‘ka testimony a ni kher lo’ tih hi..

Mittui a hul ang

2010-09-06T10:54:00.000-07:00

A phuahtu ka hre mai lo tlat. Tun laia ka hla duh thar hi ka han dahchhuak ve ngawt ange. Ka duh dan danin ka sep kual vel dawn bawk a, tu pawi mah ka sawi em lo’ng chu maw?

A dik a ni :
He leiah hian hringmi lungngaihna tawk ngai lo kan awm lo va, kan tawrh dan leh kan tawn dan erawh a inchen lo thei khawp thung ang le. Chhung khat laina te, thenrual tha leh kan hmangaih ten mual min liamsan a, kan tapa kan rum thin a ni, tiraw? Hringnun kan chan chhunga lungngaihna kan tawrhna zawng zawngte hi hmuh theihin han awm teh reng sela aw... Pan dam tawh hnu ser lian pui pui ang mai hian a sawr bawk thlehthluah hlawm ta ve ang. Lungngaihna avanga kan mittui tla zo zaite hian he lei hi lungngaihna khawvel a nihzia a nemnghet a ni.

Tap chungin kan damchhung ni kan chhiar tan a, lungngaihna chhum dum tam tak paltlang hnuin tap chung bawkin kan laina te’n min thlahliam leh thin a ni. Thlan khur thuk tak chhunga kuang mawi em ema chei hi hmangaihtu mit atangin a mawi ngai lova, hmuh a nuam hek lo. Tahna ti zualtu leh lungchhiat belhchhah mai tu a ni zawk thin. Thlan lung lian leh mawi taka chei pawh hian a cheitu lungawina famkim a pe thei lova, tahna mai thlen zawk thin. Kan hmangaih leh duh tak, kan ngaih em em leh kan thlakhlelh te; he khawvela hmu leh tawh miah lo tura kan then tluka na hi a awm thei chuang dawn em ni?

Hringnun piah ram hi lusun vanga lungngaite inhnemna awm chhun a ni a. Khawvel dana beiseina zawng zawng a bo tawh hnuah, Van rama hmangaih kaltate kan tawn leh hun tur suangtuahna hian kan lungngaihna a hnem ber thin a ni. Chu khawpui mawiah chuan lungngaih mittui a hul tawh anga, thihna a awm leh tawh dawn lova, chatuanin hlimin hmangaihte nen kan leng za tawh dawn a ni. He leiah lungngaia tapin rum thin mah ila, thihna-in min tithenin luaithli nul thin mah ila, thihna ten ro an rel tawh lohna hmun Ropuina ramah chuan Lungngaih leh tah, lusun mangan a awm tawh dawn si lova.

A thluk a mawi a, a thuin min hnem :
Thu tha leh mawi tak hi hla a tling zo lova, a ti hla tu ber zawk chu a thluk hi a ni awm e. He hla thluk hian lung a kuai em em a, thinlung chhung a khawrh thleng thei tlat a ni. Min timur seng seng thei hla hi ka ngaithla leh zauh thin a, chu’ng zinga pakhat chu he hla hi a ni e. A solfa note atang ringawt hi chuan hla mawi loh hmel tak niawm hi a ni roh va. Sang zawngin tluang takin a chho dawn emaw tih laiin, note engemaw zat kal kanin a chhuk san leh ang vut a. Tin, a tanna note a hniam si, a thunawn sang lai ngaihtuah thlen loh palh phei chuan a key lak sual awl tak tur a ni. Mahse, heng sawisel a kai theihna tur zawng zawng hi a mawina belhchhahtu an ni tlat si. Mi nazawng sak mawi ve chi a nih lohna hian a hlutna a ti sang hle bawkin ka hria. A thu leh a thluk inhmeh dan hi chu sawi ngai lovah dah teh ang.

He lusun hnemna hla thu tha tak mai phuah chhuaktu hian lusunna mittui kar atanga a phuah a nih loh ngat chuan, ani tluka midang rilru hriatthiampui thei tur hi an awm ka ring hauh lo mai. Lungngaih vawr tawp tuar chung chuan he lei hi ‘Lungngaihna hmun’ tih loh theih a ni tlat lo a ni. Chu lungngaihna hmuna lungngaite tan ‘Khawpuipui mawi’ min han chhawpchhuah sak hi, a hming atang mai pawh hian damna sawng sawng tur a ni tlat a ni. Thu hma lamah ka sawi nual tawh, sawi thui tawh lovang.

Hei chauh erawh..... A lungngaih mittui luang hi a tam mah mah em aw? Tuifinriat ang ema tam chu a ni lo deuh ang a.....? ka ti deuh a. Mahse, hei pawh hi lungngaia tap mek tan chuan sawisel phal a har hle tho si ang le.

A satu :
Lalremmawia hian a aw len zia a phochhuak tha hle mai. Beng a fah takzet. Engemaw laiah hian a tih len a tum lutuk em aw... tih deuh lai chu ka nei. Mahse, a tha thlawt tih bak sawi belh vak tur ka hre lo. Dil hauh lovin ka blog-ah ka zaitir ringawt a, min ngaithiam thei em ang chu maw?

Rebek-i (Mizo Idol 2009 Contestant) khan he hla hi Idol contest-ah zankhat chu a rawn thlawh pek a, chumi tum chu alawm ka mur sung sung ka tih tum chu! A aw a lian a, a hneh em em a, zai mawi tum hran em em lovin a rawn sa tawp mai a. Kha mi tum zet kha chu min hneh a ni. A video kha ka zawng rilru thin a, ka hmu mai thei hauh lo. Nei hlauh ila chuan ka dah tel chak ngawt mai.

Awle, ring deuh hlekin Main Volume pe la, Bass Volume down hlek bawk la, han ngaithla nawn leh ngat teh le...

Zinkawng turu chu!

2010-07-04T05:00:00.000-07:00

Pa neinung ni ve hek lovi, Four Wheeler ka nei ve si lo. Motor ka lo rui ve thin khanglang bawk nen. (Ruihthei mi hi ka ni ve hrim hrim a) Sumo Seat hnung, tukverh bul lo leh nghala Zawlkhawpui han pan chu ka zuam chiah si lo. Thil tul pawimawhah loh theih lova zin a ngai miau mai si. Thlan tur dang awm tawh hek lo, Bike-in ka thianpa nen kan chhuak ta teh poh a. Fur khawchen vanglai tak leh kan zin tul hun a inrual miau a. Thla lawn tur ang maiin Rain Suit nen kan inha puar lian thur mai. Kan vanneih a siamin kal lamah chuan Ruahin min hel zel a, ruah mal khat pawh nan lohvin tluang takin kan thleng a. Kan lawm hle.

Zinkawng turu ka tih tak zawk chu, kan haw lampang zawk kha a ni. Heti hi a ni a, kan chhuah tum hunah chuan chhuah mai nuam lo tawkin Aizawlah chuan ruah a sur cherh cherh mai a. Kan han nghak han thak phawt a. Hetih lai hian ka Bike ke hnung lam Brake, tha tawpa han rah ngheng pawha ding tha duh der lo mai chu, Kulikawnah kan han siamtir pah a. Theihtawp chhuaha hmanhmawh leh thain min siam sak a, Rs. 20/- min chawitir a, tlawm kan ti hle.

Khawchhia a veng kuar a, ni a lo lang ta suar suar a, phur takin theih pa tawpa chakin kan lim phei ta. Khalh thiam lo deuh zawk mah ni ila, kal lamah ka khalh tlem zawk avangin a fawng vuantu nih ka tum ve ran tawh a. Chawhnu thlang her bawih tawhah Aibawkah zing chaw kan ei ve chauh a. Kan tlan tluang ve hle a, rilru-a Hmuifang tlang thlalak tum ran chungin kan tlan par par a. Hetih lai hian kawngchhaka Zotuithiang a lo khawhthlak heuh heuhna hmun thlen tawh hian kan insum thei ta lo thin a. Han chawl khaw muangin kan chhawlhal kan han tireh leh thin a.

Hmuifang tlang kan han thleng. Chhum a lo zing khat tlat mai. Thlalak lam chu sawi loh kan kalna tur pawh kan hmu thei chang chang mai si. Ui tak chungin kan tlan pel zel a. Ruahpui vanawn namen lova tam hian Thenzawlah min um lut ta. Han tlan luih chi zia zang chi ni hek lo le, kan chawl ta vang vang a. World Cup khami zan tana First Match kha kan han en leh ang ren rawn bawk a. Khualzin kal lai mai kan nih avang erawh chuan en tui a har hle.

Khua a thim tan ta! Ruah lahin zaithiam SP-i ang maiin ban zai a rel si lo. Heti hrim chuan kan tlai lutuk dawn tiin kan tlan lui leh ta a. Chawngchilhi puk kan thleng a, hmai thip thawt thawt khawpa min nan tu ruahmal lian lutuk hi han zia deuh phawt teh se tiin kan han lawi chho a. A lo hul nuam khawp mai. Tin Buangpui khawtlang an fakawm ka ti khawp mai. Vawt ti-a khur bauh bauh tawh chunga he puka lut hi kan ni. Mauthing fawmsa, chhem mai theih tura phuai meh sa thlap nen thukah an lo chhep sa diam a. Kan han dep kai a, kan khur zualpui pawh a reh fel nghal. Buangpui khua hian Chawngchilhi puk hi an chei hnum reng a, a kawng hnimte sam faiin khualzin tlawhtute tana kal hrehawm lovin an enkawl reng a ni.

Ka thiana chempui thar lei hmang chak chuan mei chhema ka buai lai chuan puk chung lamah min lo han lawnchhoh san daih a, hre lovin ka lo bia ka lo bia a, min chhang tawh si lo. Rei fe kan inkoh lauh lauh hnu chuan huh hnuangin a lo lut ve a, ani chakai a lo han khawrh chu niin! Tui tai put mai maiah chakai a awm ngai loh thu leh ka lo mangan hman tep thuin ka han chhuahchhal ngial a, a nui mai mai duh chauh leh nghal. Tumbu tal rawn hawn se, kan mei chhemah chuan han thukphum ila, englo ilo hmehah a tui dawn dawn nen. Kut ruakin a lo kir miau si.

Puk chu nuam teh mahse, kan riak dawn a nih si loh chuan han chawlh reng chi a ni si lo. Kan tlan leh ta a. Rilru a hmanhmawh si, chhum a zing chhah si, ruah a tam bawk si. Tih ngaihna a vang duh khawp mai. Rilru tawt zual tihreh nan kan han zai a, aw rawl tawp tawpin kan khek a, a nuam ve fu. Mahse, a nuam rei lo. ‘D Chambawihpui’ a introduction (Dang lead) atangin kan tan leh chiah a, a thunnawn kan uar chho dawn chiah tih hian veilama kawng kual lo awm chu ka kualchhuak chiah a. Sawi tawh angin kawng chu chhum vangin a lang chiang lova, a lang var phei put vek a. Kawng kuala Speed ka down hlek han tlan chak leh tan chiah chu chirhdiak chhah nal zetah hian ka lo tlan lut a lo ni a. Kan tei ta nguan nguan mai. A hnung atangin thiana chuan ‘Brake, brake, brake...’ a rawn ti. Kei chuan brake chi-ah ka ngai tawh lova. Tluk loh theih hrama tlan tlang mai theihah ka ngai a. Ka break chuan kan tleng vak ka hlau a ni. Mahse, rin aiin diak chu a lo thui a, hreh tak chungin ding zawngin kan tlu ta nge nge a.

Bike hi ka khalh rei ve leh ta fu a, ka tlukpui ngai meuh lo ang a ni. Tluk hrim hrim hi a Pathian thu lova, ka duh loh zawng tak a ni bawk. Helaia kan tlu tur pawh hi hreh tak ka ni. Hreh tak chunga tlu dawn tih inhre tawh lai vel rilru hi alawm sap hovin ‘Point of No Return’ an lo tih. Mahse, ringtu ngang kan nia, tlu mah ila, kan tho leh ve mai bawk a. ‘Tlu tawhte chungah i tha si’ tih kha rilru-a awm reng chungin thlamuang takin kan tlan leh ta a. Mahse le...

Km 10 dawn a ni tawh ang a. Thil hriatchhuah pawi tak ka nei tlat. Ka kawrhma Jacket chhung lama ka Mobile phone ah chu ka han dap a, a awm ta miah lo. Chhei le! Kan tlukna-ah khan ka thlauh chiang mai. A hma lamah kha chuan ka la ak ngei. Mahse, hei a awm ta tlat lo. ‘Let it be’ hla kan lo sak lai a ni ang tih ka hlau khawp mai. ‘Let it be’ ka ti phal ngang si lova, ‘bei nge sei run dung’ ti chungin ruahsur leh chhum zing karah kan let leh ta. A va peihawm lohvin, a va phurawm loh tak em! Thiana pawh ka zah rilru khawp mai. Phur takin min kirpui leh a, amahin a khalh let nghe nghe. Kan let leh kawngtluan chuan, Phone chu kan va hmu leh angem? Hmu leh ta ila, chirhdiak chhah tak karah khan a lo chhe tawh mai lo’ng maw? Ruah hian a nan ngei dawn a, a huh vek ang. A that tawh ka va ring lo em! A nih loh paw’n, motor an tlan ve reng si a, an lo chilsawm vek tawh a ngem? A bul hnaia midum buka awmte khan an lo chhar tawh zawk ang a? Ngaihtuah tur a va tam em! Aw.. ka phone, kum hnih chuang lai nang nen hian kan lo inchul nel ve tawh a, ka va ngai dawn che em! Nang ka neih hma che a, ka phone hmasa lah chu tuitla bawkin mual ka lo liam tir tawh a. Nang pawh hi i thihna hi a va tuidul leh dawn em! I awmna a tui dul em avang hian Mittui em zawng ka chhuah rih lo teh ang.

Han kal han kal chuan kan thleng ve leh ta mai. A rang a rangin ka chhuk a, Torch Light te chuan kan chhunkual pap pap a, a va vang em! Ka hloh hlen ta a ni chiang mai le! Diak intanna lai atang chuan uluk zawka zawng tha turin ka let a, thianpa chuan Bike Head Light-in a lo chhun kual char char bawk a, ka zawng thla tan leh chiah tih chuan, a rawn au a, ‘Hei le’ a rawn ti. Fiamthuin min rawn chhaih a nih ka la ring deuh. Mahse, kan hun tawngah hian fiamthuna chi a ni lo. Rang takin ka tlan thla a, chirh karah chuan a lo inphum kak a, rang takin ka chhar vat a. Lawmnain ka lo khat ta nghal a.

Kawng sir midum bukah chuan chawl turin kan lut ta a. Thil awmzia kan han hrilh a, an lo fel ve khawp mai. Puanchhe fai an han ngaihtuah vat a, Phone-a chirhkai zualpui chu ka hrufai a, Polythene bag chhungah dahin thlauh leh miah tawh lohna hmunah ngaihtha takin ka dah tha ta a. Kan phone hmuh leh lawm nan chuan midum ho nen chuan kan dawm tlang a, kan thilphal tawh hle.

Kan in tam fu a niang. Kan tlan leh chu, thiana Bike khalh dan a dik ta hauh lo mai! Zim te tein a kual a kual a, a tawpah chuan a ding ta tawl mai a. A khalh theih tawh loh thu leh mut harh lawk a duh thu a sawi a, ka khalh chhawk a, ka hnung bawh chuan a muhil ta sak sak a. A mu rei hauh lovang, a darkar zawng chuan. Mahse, kha hunah kha chuan rei ka va ti tak em! Namen lova tam ruah leh chhum hian min bawm reng a. Kawng hi a lang tawh lo hrim hrim. Head Light enga kawng sir lo lang riai riai ring chuan muangchangin ka tlan risk a. Tum thum vel phei chu tlanna lam hre lova din tawp ka nei. A hrehawmin a khawharthlak duh khawp mai. Chhum zing ka nin ber tum a niawm e. ‘En rawh chhum zingah a lokal’ tih hla te kha a ho zawngin ka ngaihtuah a, ‘Chhum zinga lokal hi kan Pathian pawh hian a peih nek lovang e’ ka ti hial nia.

Mualthuam ‘N’-ah a chatthla a lo harh a, meizial a rawn lam. Ka han pe a, a tanna tur kan nei ta hauh lo. Kan Lighter ah chu a lo alh thei tawh lova, mi an mu thup tawh si. In pakhat hi a la eng tha khawp mai a, Thiana chuan a zu kik thawr a, an lo hawng a. Anni Thalai Pawl Committee an lo ni a. A fuh lo khawp mai. Kawngka enga a han din takah chuan Thianpa lo balh zia mai chu! Laihchhuah hlim niawm hian hian chirh hlir hian a lo bawh luk mai a ni. Kei pawh ka bang bik hauh lovang le. Kan kalsan ta vat a.

Pukpui kan thleng chho tep tawh a, Km chanve dawn lai tur chirh turu lutuk mai a awm leh a. Inphurh chi a ni lo hrim hrim a, muangchangin a tawlh chho a, a hnungah kein ka um chho a. Engemaw chen a tlan hnu chuan Bike a thi ta hmiah mai. ‘A tlu a ni ngei mai’ ti rilru chungin hmanhmawh takin ka um chho a, a nal em avang chuan ke pawhin kal chak theih a ni lo. Ralkhat atang chuan, “Lo tlan teh” a rawn ti tial ruan mai a, ka hmanhmawh leh zual sauh. Thaw hlawp hlawpa ka han thleng chuan, tluk hreh tak, hian a Bike khalh lai chu lei si tep tawh hian a lo do ngar ngar a lo ni a. Tan hmun a nal em avangin a lo tung thei tawh bik si lo. A posi chu nuihzatthlak tak a ni. Mahse, nuih chi miah loh. Harsa takin kan chhuak thei hram a, zan dar khat velah chuan kan thleng ve hram.

Ka la tawn ngai loh ka tawn nasat em avangin mi ngaihin turu lo teh mahse, he kan zinkawng hi TURU ka ti ve ta mai a ni. Ka hre rei khawp ang le.

Kha mittui kha!!

2010-06-03T14:38:00.000-07:00

Tung chhova piang hmeichhe ka hmangaih awm chhun a ni. Ka hmangaih tawh thin, ka hmangaih mek, ka la hmangaih reng tur a ni tel bawk. (Hmanah aiin tunah ka hmangaih zawk che! A love song version pawh hian he hla hi a lo dik mange!) Khawvel hi a zarah a par vul a, amah hi ka Khawvel a ni.

Ka sawi thin, ka sawi leh teh ang : A mitmeng pawl ram, tawrh har khawpa mawi atang hian hlimna chauh ka lo beisei thin a. Ngai teh! A lo ni bik awzawng lo mai! Mittui zu han luang chhuak ve thei a! Rangkachak tui lo luangchhuak thei hial awma mitmeng ropui leh zahawm atang khan, ni e, mittui pangngai tho a lo luang chhuak a nih kha! Aw! Kha favang tlai nitla tur eng phut mai kha aw... Nghilh ni reng ka nei lo’ng. A theih loh! A theih loh hulhual a ni, i hrethiam zel ang, lo ngai reng mah rawh aw...

Thenna biahthu kan inhlan mawlh mawlh a, inthenna tak tak biahthu a ni! A va mak em! Khuanu samsuih inkara inthenna biahthu hi sam A suih sak ve kher lohte inkara inthenna nen hian lo tehkhin lul lo teh u. Inthenna! Aw... A va tawp chiang tak em! ‘Thlafam vangkhua a lawi’ tih tawngkam hi kan kar thu nen hian tehkhin ta ila, a buk a inang khawp ang le! Eng pawh chu ni rawh se, duh vang ni hauh lovin ‘thenna biahthu’ zawng kan inhlan tlat mai si! Ni e, tawngkamin a daih tawh lo, ‘Thapui vawi khat chauh tal aw....’ tiin, kan infawp ta vawng vawng a... Aw.. kha hun kha chatuan nise, ral tawh ngai lo tura chelh din ka va duh tak em! Tawng ka-in hmun a chang tawh ngang lova, ani lah keimah ang tho... A tlin ta ngang lo mai le! ... A mit ropui atang chuan mittui a lo luang ngiai ngiai a! Chu mittui chuan he Khawvelah hian kan intawng leh ngai dawn tawh lo a ni tih a nemnghet chiang em em a ni... A tawp a ni... a tawp!

Hmangaihna kan tih thin, han sawi maia fiah tak anga lang, han tawnchilha vanneihna lallukhum min khumtirtu, han bihchiana beidawnna mai! Hei thu hian ka tehkhin duh; ‘Hmangaihna chu thlasika meiling vam sen huam mai, han aia nuam em em, mahse, zawimuanga chuai tial tiala mei vap mai lo chang leh si thin ang hi a ni’. Ni e, a chuai leh tlat si a nih hi! Hnutchhiah dang reng a nei lo, a vap chauh lo chu. Kan hmangaihna ve pawh hian hriatreng tur thil chauh lo chu min hnutchhiah bik lo chu a nih hi le! Kei ka chan chu ‘a vap’ chauh maw lo ni le! Ka chantawka khua rel hi pawm dan thiam harin pawm thiam lo teh mah ila, kei zawng ka thawk tawp thleng pawhin hei chauh hi zawng ka nghilh lul lawng - Kha mittui ngei mai kha!

Mahse, ringtu ka ni alawm, engah nge ka thla a phan viau thin chu le? He khawvel hi ka khualzinna ram mai a ni a, kumhlun tur ka ni hauh lo mai. Tichuan... enge ringtu nih hlawkna chu...? A tam thei ang. Mahse, hei te chauh hi tum tum atana ka tarlan duh chu a ni. Chu hmun nuamah chuan, inthenna reng reng hi a awm tawh lovanga, hlim takin chawnban vuanin kan leng dun leh ngei ang. Aw .... a va nuam dawn em! He hla chang hian a tlang ka’n kawm hial teh ang :

Sualin tling lo mah ila e,
Ka rawn dil zel anga Lalpa’n;
Min ngaidam ve anga,
A buatsaih sa chatuan ramah,
Kan la intawng leh dawn nia aw...
Thapui nang nen chuan.

He Video zawk hian le.....

In the twilight glow I see her blue eyes crying in the rain
And when we kissed goodbye and parted I knew we’d never meet again

Love is like a dying ember only memories remain
Through the ages I’ll remember blue eyes crying in the rain

Some day when we meet up yonder we’ll stroll hand in hand again
In a land that knows no parting blue eyes crying in the rain

Hmeltha Fee

2010-05-30T03:49:00.000-07:00

May thla a ral leh mai dawn. Thlatin Article pakhat tal ka Blog-ah dah thin ka tum ve si a, tun thla chu a hna lama ka buai deuh vangin hun ka insiam thei ngang lo a ni. Tih miah loh aia thunawi te te ka’n vawm bei ve ngawt mai teh ang. Something is better than nothing tiin inhnem chawp phawt mai teh ang.

Kan thupui khi han sawifiah hmasa phawt ila : Ka farnu (Ka U) pakhat hi a naupan laiin an School-ah zirtirtute’n, “Fee la pe lo zawng zawng khan, naktukah May thla Fee lo ken theuh tawh tur, in nu leh pate hnenah lo sawi ang che u,” tiin an lo puang a. Ani naupanga thuchang, thu a lo dawngsawng fuh lo deuh nge? Ka nute hnenah chuan, “Hotuten naktuka Hmeltha Fee rawn ken theuh tur,” tiin a hrilh a, ka nute an buai hle a ni awm e.

Kum tinin May thla kan lo chuankai hian he thu hi ka ngaihtuah chhuak leh thin. Chuvangin thupuiah ka’n hmang teh ngawt a nih hi.

Kan thupui hi a pawimawh em em a, a lan dan ang ngawt hi a ni hauh lo tih chhiar zel la i hre mai ang. Heti hian point hrang hrangah lo then thliah thliah dawn teh ang :

1. Hmeltha i inti em?

Hmelthat chak lo mihring hi kan awm ka ring lova, Siamtu min duan dan pangngai pawh duhtawk lovin kan hmelhmang leh lan dan kan thlak kual chhen hlawm mai a nih hi. Miss Universe an thlanna-ah tum khat chu Contestant pakhat hian ‘Hmeltha i inti em?’ tih zawhna a dawng a. Ani chuan, “Pathianin mihringte hi duh tak leh tha ti em ema a siam vek kan ni a, chuvangin kei pawh hi hmeltha ka inti,” tiin a chhang a. Mipui lawm a hlawh khawp mai. A dik ngawt mai. Hmeltha kan inti lo a nih pawhin min siamtu Pathian hian tha ti taka min siam theuh kan ni a, keini pawh hi kan hmelah kan lungawi mai tur a ni.

2. Hmeltha hi hmuh an nuam

Nula hmeltha tak mai hmuh hi thil nuam tak chu a ni ve reuh ngawt mai. Engtin va ti lo mah ila, hmuh hrim hrim hi an nuam. Pangpar mawi tak te, Ram mawi leh nawm hmel tak te, In nalh leh ropui tak te kan hmuha kan thlek zui vawng vawng thin ang hian Hmeichhe hmeltha tak han hmuh chang hian thlekzui ve vawng vawng a chakawm thin. A mawi chiah bawk si lo.

3. Hmelthat hi vanneihna

Kan duh vang leh kan tum reng pawh ni lovin khawvelah hian kan lo piang theuh a. A then chu an hmeltha em em a, a then erawh chhe ve fe fe pawh an awm bawk a. A Fee an chawi pawh ni bik si lova, mi thenkhat a thlawna an hmeltha em em bik mai hi chu an vannei ngawt mai. Engpawh ti dawn ila, hmel hian kawng ro a su nasa ngawt mai. Hmelthate hi an vannei bik mange!

4. Hmelthat hi vanduaina

A then tan chuan hmel that hi vanduaina a ni ve leh thung si. Tleirawl hmeltha tak hi amahin a hmel a tha tih pawh a la inhriatthiam hma hauh atangin thenkhat chuan an rim nula chawp a. A hun hma-a sawn pai phah nan emaw an hman phah tlat thin. Thenkhat ve thung chu an ler phah em em a, an hmelin a lo zir bawka pasal neih tawh hnu thleng pawha buaina hrang hrang tawh phah an awm ve bawk.

5. Hmelah Baat a awm lo

Hmeichhe tam tak chuan pasal an dap kawngah hmel a zawngin an thlir lo. Sum leh pai ngah ngah hi an duh mai. Sum ngah ngah hmeltha tih hlate pawh a awm kha.

Article pawh a ni pha ta awm lo mange. Hel nuai tawp chuan a ziah tui theih loh. Duh tawk mai te’ng.

Sawibunga

2010-04-18T13:46:00.000-07:00

Sawibunga hi a hming tak chu Sawithanga a ni. Amah hi sa kap thei tak a ni. Luangmama a awm lain Sele a kap a, a sele kah chu a ki a tha elkhen mai a. Hetia sa a kah theih em em laia, Sele ki tha tak a han kap leh ta hi mi thenkhat chuan an itsik ta tlat mai a. Tih hmingchhiat tumin Sawibunga thlahrang lemah an chang a, a chanchin phuahchawpin mak tak takin an than ta vak mai a. Thenkhatin, “Zawlbuk bawhbelah lu bungin Sawithanga kan hmu,” te an ti a, a thenin a rilte awrhin an sawi bawk.

(Sawibunga Sele kah ki chu a ni a, a lu hi thingin nalh takin an siamchawp a ni. Tin, a ki bul lam ve ve hi an tan then tawh a, a tirah chuan hei ai hian a sei niin an sawi. Pi Sangzuali, Theiriat te Sitting Room banga a intar lai thla a ni e)

Tichuan an sawi hrang telh telh a, a khaw nawtin an hlau ta em em mai a. Tlangvalte pawh mahni-in an riak ngam lova. An lenna atang pawhin an haw ngam lova, a huhovin an haw thin niin an sawi.

Sawibunga Sele ki chu an han zut mam han a, ni-ah an han pho a, a mawi em em mai a. A hming pawh a thang ta hle mai a. Lal Seipuia pawhin Valchenga a awm lain, Sawibunga Sele lu chanchin chu a lo hre ve a. A awt ta tlat mai. A upate leh pasalthate hruaiin Luangmamah chuan an zu kal ta a. Luangmam lal chu Seipuia makpa a ni nghe nghe a. Tichuan, Sawibunga inah chuan an zu kal a, “Sawia, i se lu hi ka nei ange,” a tiin a zu dil a. Sawibunga chuan a ui viau mai a. Mahse, Sepuia chuan Silai thal sarih a neih thu leh chung zinga a duh ber chu pek a tiam thu a hrilh vang te leh lal a nih bawk si avangin a hnial ngam ta lova, Sele lu chu a pe ta a ni.

(A sir lam atanga lak ve thung. A tirah chuan a ki leh a ki inkarah hian Patling 3 an thu leng niin an sawi. A awihawm viau. Tunah pawh hian Patling 2 chu an leng zan ang)

Tichuan Sawibunga Selu chu an khua-ah an han hawn chho ta a. In an han thlen chuan, a fapa Vanngura chuan a hlau ta tlat mai! A dam lo ta char char mai a. "Engtinnge i awm?" an han tih chuan, “Sawibunga Se lu hian ka thinah a dawt ngur ngur mai,” a ti a. Se lu chu daipawnah an va dah a, an han kap thuai thuai thin a, chutia an tih chuan a na chu a nuam deuh thin. Mahse, Lal chuan a paih tak tak phal si lova, a la lut leh thin a. A tawp a tawpah chuan Vanngura chu a thi ta nge nge a. A nupui Lalkeuvi phei chuan, “I fapa aiin Se lu i duh alawm,” tiin a ti-el thin, an ti. Vanngura lung hi Valcheng daiah an phun a, tun thleng hian a la awm nghe nghe. Mahse, a thuziak a awm lo a ni awm e.

Sawithanga ni thin Sawibunga tih a lo nih tak dan chu - Kha tia, miin a thlahrang anga an sawi leh a lu bung an hmuh thute an sawi thin avang khan ‘Sawilubunga’ tiin an sawi thin a. A hnu zelah chuan ‘Sawibunga’ tih hming a lo larpui ta a ni. Hetih lai hian amah chuan a thla a hran a hre lova, a chhungte pawhin amah itsiktu an awm a, tih hmingchhiat tumin a thlahrang angin an chang der thin niin an sawi. Amahin a hlauh loh ang bawkin a nupui pawh hian a hlau ve lo. Kristian niin 1945 velah khan tar takin a thi ta a, a lungte pawh an phun a ni. “Kei chu ka thi lovang, Lal Isua lokal thlengin ka dam ang,” a ti thin a ni awm e.

A se lu chu Seipuia chuan paih phal lovin a kawl hlen ta zel a, Theiriat lal inah rei tak an dah a. Chumi hnuah Rolura’n Aizawlah a la phei a, a hnuah Sangzuali ten Theiriatah bawk an la phei leh ta a ni.

Sawibunga’n Sele a kahna hmun tak hi tunlai chuan khawlai vek a ni tawh a, Lungrang Sihtlan an tih hmun niin an sawi.

Thehlep khaw ho ve thung chuan, he Sele hi Sawibunga kah ni lovin an sawi ve leh tlat thung. Midang kahhliam kha Sawibunga hian a chhui zui a, a va hmuh chuan a lo thi tawh a. A ruang lain, “Ka kah a ni,” tiin a sawi ta mai a ni, an ti ve thung.

Sele leh Tumpang hi kan hriat pawlh thin a, Sele chi hrang hrang a awm a, ‘Sele’ tih hi a common name niin, heng hi Sele chi hrang hrangte chu an ni :

1. Kawlfung : Ki mawi tak nei a ni a, a ki hi hman laiin Zen (Silai hlo) bur, Fungki atan an hmang thin.

2. Tumpang : Sele lian ber chi a ni. A ki awmdan chu, a lu chhipah hian a kak deuh phuk a, a sir ve ve-ah a uaithla duai a, a ki hmawr ve ve chu chunglamah a kuai chho leh.

3. Rauri : Sele te deuh chi, ki mawi tak nei tho a ni.

4. Selechhia : Sele ho zinga ki mawi ber an tih thin a ni a. Sawibunga kah pawh hi Selechhia niin an sawi.

Sawi belh ta zel ila : Tun hnai deuhah khan tun hma-a la awm ngai lo Sele tui pal rang hi a awm ta tlat mai a, hei hi a chhan niawma an sawi chu : Ram a lo buai khan Diltlang velah khuan an Sial ho kha an tlansan teuh mai a, ramhnuaiah an awm ta mai mai a. Chung ho chu Sele nen inthlahpawlhin Sele tui pal rang hi a awmphah ta niin an ngai bawk. Sial ang hian a chalah a rang ve deuh bawk. Tui pal rang tih awmzia chu a khup hnuai deuha a vara tial tihna a ni.

Note : Heng chanchin ka ziah ho zawng zawng hi, Pu RK.Lalhluna tawngka atanga ka dawn an ni a. ‘A dik ber e’ ka tihna a ni chuang lo. ‘Unau thawnthu sawi pawh a dang e,’ an tih ang deuhvin, sawi dan hrang hrang a awm thei ang.

HLAMZUIH

2010-04-01T14:07:00.000-07:00

Kan pi leh pute khan nausen kum tling lova thite hi ‘Hlamzuih’ tiin an lo vuah a. An sawngbawl dan pawh a danglam hle. Nausen ruang chu Bellam chhungah zalhin, artui chhum leh sakuh an phum tel thin. Artui chhum chu Nausen thlarau, Pialral kawng kawhhmuh tu tur a ni a. Kawngah a lum biang biang anga, chu chu um zelin Pialral hruai thleng thei turah an ngai. Tin, sakuh hian a hnung lamah a lo venghim bawk anga, him taka Pialral thlenpui thei turah an ngai bawk. Pialral kawtchhuahah pawh Pu Pawla’n zawhna zawt buai lovin a lo kal tlangtir mai thin. Hlamzuih phum na-ah hian Nupui pasal la nei lote hi an tel ve thiang lova, an tel ve chuan fa an neih ve hunah hlamzuih bawka a thih ve an hlau a ni awm e.

Tawng upa-ah “Hlamzuih tah chu nep te” tih a awm thin a. Mei khu nasa tak vang emaw engemaw dang vanga mittui a lo tlakin, he thu hi fiamthu rawng kaiin an chham chhuak thin. Hei hian hmanlaia kan pipu ten Hlamzuih an lo ngaih dan a tilang chiang hle awm e. Rilru takin uiin tuar hle mahse nasa taka tihlan a rem ve lo va, zahthlak lama ngaih a ni mah zawk thin. A bikin pa tan phei chuan tuar loh hmel thei ang bera awm kha awm dan phung tur a ni zawk tlat. Mahse, he tih reng lai pawh hian a tuartu rilru chhungril tak chu a rum nasa hle thin ang tih a rin theih. Thinchhe hmingthang Pawngvina meuh pawh khan a thurochhiah pakhatah ‘Hlamzuihte hi lo ngaihsak hram ang che u, nu tan chuan na tak a ni’ a ti hial a nih kha.

Chanchin thain kan ram a la thlen hma, thingbul lungbul bia-a kan pi leh pute ramhuai hnena inthawina an hlan thin lai khan, puithuna hrang hrang an ngah hle thin. Ramhuai hlau leh tlawn reng rengin an hun tam tak an hmang a, an duh ang leh chak zawng ang pawha khawsa hlei thei lovin, mawlna leh atna-in a tuam a. Mahse, tunah chuan ‘Chanchintha-in ramhuai a um bo ta’ tiin engthawl takin Pathian kan fak thei tawh a. Kawl anga min phuar tlattu tam tak ten mual min liamsan tawh a, Chanchintha engah hmasawnna kawng chi tinreng nen Khawvel tukverhah kan dak pha ve ta hial a ni.

Hetia kan nunphung atthlak tak leh hahthlak tak tak kan bansan zawh deuh vek tawh hnu hian Hlamzuih kan la nei ta cheu a. Tuna kan kalphungah chuan Thla thum (Ni 90) tling lova naute a thih chuan Hlamzuiha ngaih an ni. YMA leh Kohhran lam pawh Hlamzuih thihna-ah an inrawlh ngai lova, kut an sil san hmiah mai a ni. Thenrual tha leh mi tlawmngai tlemte-in kuang siam sakin Hlamzuih thlanmualah eng hunah pawh thi se, an phum nghal mai thin.

Kan Kristianna-in kum 120 dawn min chenchilh hnuah hian engvanga Hlamzuih chungchang hi la ngaihthah reng nge maw kan nih le? Mizo mipui nawlpui hian Hlamzuih kan sawngbawl dan leh kan vui dan hi tha kan ti tawh lova, mahni tawrha kan inchanin a na kan tihpui hlawm a nih hi. Mahse, engatinge kan kalphung pangngai tho hian kan la kal reng? YMA hian Kohhran a ngaichang a, hma a la lo mai nge? Kohhran lam zawk hian YMA lam hi a la ngaichang zawk?

Nu-in hah takin thla kaw chhung a pai a, thi lova ruangin harsa tak maiin a hring a. A fa hmel a hmuhin hmangaihna sawi hleih theih loh khawpa nasain a hmangaih nghal a. Harsatna hrang hrang karah pawh a fa tan chuan eng pawh huamin duat em emin a chawi a, hnute tuiin a chawm a. A hmalam hun tur leh a lo puitlin ve hun turte suangtuahsak chunga hlim taka hun a hmanlaiin vanduaithlak takin thihna kut vawtin a man sak ta a. A na a sin. Beiseina a lo neih ve zawng zawng te’n vawi leh khatah mual an liamsan duak a. A hnute lah chu hnetu tur a awm tawh lo tih hre lek lovin a tan ngaiin a tang reng mai si. Rilru a va na duh dawn em! Pa tan meuh pawh tawrh nuam tak a ni bik hauh lovang. Thihnain a rila rah ngei mai chunga ro a relsak hi tu pa mahin zam taka an tawrh hi ka ring thei lo.

Rilru na leh baihvai em emin an kun a, eng ni tawh lo mahse a ruang tal pawh chu an en kham thei lova, an la thlahlel em em a ni. Mahse, kan dan hman laiah chuan thenrual tha leh tlawmngai ten kuang an siamsak sul sul a, vuina mumal pawh nei lovin an han phum sak tawp mai thin chu a nia! A va hrilhhaithlak leh zual dawn em! Hmangaihtu rilru atang chuan thihna theuh theuh hi a nat dan a nep hian ka ring mawlh lo a ni.

Nia, leh lam zawnga ngaihtuah chuan nausen buchip eng mah pawh la hre tham lo an ni a, vantlangin awm ni khama han buaipui luih luih atan em chuan an naupang lua deuh ngei mai. Thalai rualin zan thum meuh han lenpui a, tlangval ten nileng hna-a neiha thlan han laih sak atan em chuan a nep deuh pawh kan ti thei ang. Mitthi sawngbawl dan pangngaia, zualko han kala, buhfaite han khawna, khawhar in riah thleng thlenga han tih ve thlap atan em chuan a tul lo tihna pawh a awm ngei ang. A dik khawp mai. Mahse, tuna kan kal dan, mihring pawh ni pha chiah lo leh ran thi phum aia u deuh awrh ang chauhva kan insawngbawl hi chu a YMA ka ti thei lova, Kohhran tih atan pawh mawi ka ti hek lo. MHIP thleng pawh hian ka dem che u a ni. Nu in ni a, nu-in fa a hmangaihna hrechiangtu pawh in ni. Pawngsual in duh loh zia lantirnan huaisen taka kawng in zawh ngam ang tluk hian hma la ula, ngaih pawimawh in hlawh dawn teh lul nen le... Mahse in ngawi reng si!

Tih tak emah chuan Nau titla (abortion) ringawt pawh ‘nu pum chhunga la awm mah nise nunna nei a ni a, tualthat an ni tho tho’ tiin kan sawi a, kan dem em em thin a ni lawm ni? Kohhran hian a member duhawm tak pakhat a chan a, engmah buaipui lovin a kut a kuangkuah san ang maw? Thlanah Kohhran Upa-in tawngtaina-a thlah a, mawihnai leh a tuartu tana lungawithlak taka thlah hi a har em em emaw ni le? YMA lam tan pawh ruang awm tawh loh hnu-a ‘YMA zan’ hmang kher lova, nikhat emaw zankhat emaw tal han buaipui hi thil harsa lua a ni dawn em ni le? Kan thei ang, kan thei em em ang. Mitthi chhungte lam tan a hlu dawn em asin.

Hawh u, i ngaihtuah chiang leh teh ang u. Kan lo tih dik tawk loh tam tak kha chu hunin liampui tawh sela. Tun atang hian Khawtlang, Kohhran leh YMA hian Hlamzuih sawngbawl dan hi ngun leh zualin ngaihtuah ila, kan tih tur dik tak hi dapchhuah ngei tumin tan la thar leh teh ang u. Pathian lawmzawng tak chu tapte tahpui leh tuarte tawrhpui hi a ni si a...

Thangthar, lo ngaithla teh…

2010-03-08T18:20:00.000-08:00

Kum 89 zet mai khawvêlah hian ka lo awm ta reng mai! Pan lai ni te, that lai ni leh vânglai ni te’n mual an liam a. Beiseina kâwl êng ka neih ve thin tam tak te chu an êng ta lo. Chakna thahrui ka neih ve thin te an kiam zo deuh vek tawh a, natna hrang hrangin min tlakbuak ta thung. Ka hringnuna hmun pawimawh tak chang thin tute, ka laina leh lên rualpui te, thenrual tha tam tak te’n mual min liamsan tawh bawk. Ka khawvêl ni hi ka hmang liam tep tawh a, ka nunna chak lo tak hian thim a hmachhawn tan ta!

Nilêng hian engnge ka tih thin? Ngawi renga ka thut hian engnge maw ka ngaihtuah thin le? Kum tam tak ka lo paltlang tawhte ka chhuikîr thin a. Hlim lai hunte ka ngaihtuah châng chuan ka nui ve thinin, hlim hmêl ka pu thin a; lungngaih ni te ka dâwn thlen erawh chuan, a rukin ka tap thin. Vawiin chuan chumi khami chu ka ti anga, naktukah chutiang khatiang chuan… tiin ka hmalam hun ngaihtuah a tul ve tawh lova. A hahdamthlâk chuang hauh si lo! Ei a hun a, a tulna avângin ka ei ve mai a; ka suangtuahna ka kawm peih tawh loh tâwpah ka muhil leh thin. Thin thi-a mu ta lo chu, ka harh leh thuai a, thawhchhuah hma atangin suangtuah hna bawk ka tan leh thin. Ka that ve lai khan Jail rûn thima hrem mêkte dinhmun hi ka lo suangtuah ve tawh thin a, ka khawngaih hle thin. Mahse, hrem ni ve hauh si lovin, an dinhmun ka pha ta lo! Anni chuan beiseina nên an zalênna ni an nghâk a, kei chuan ka thih ni ka nghâk thung a. Aw… Engvângin nge Khuanu hian heti maia chuai leh tur hian hringnun hi a lo duan le?

Ka khawvêl zîm taka ka mihring puite chezia hi ka thlir nitin thin a. A kum telin khawvêl kalphung hi ka zo lo tial tial bawk. An nun dânah sawi theih nei ve tawh si lovin, thinrima ha chang thial bawp bawp châng pawh ka nei fo. Mi â tlukah pawh min ngaih loh vânga, mi chhawih biak taka min biak châng te hian, a rûk takin ka inhum ruh teuh thin. Ka â lâw lâw lo hi pawi tih châng ka ngah ta mai. Hah taka ka chawm seilen, ka tû leh fâte lakah meuh pawh hian a châng chuan zuk inthlahrung thei ia! Ka dam rei mah mah hi a pawi a ni, a thih ngawt theih si loh. Ka bêng a that tawh loh avâng a, ka hriat nuam tâwk tûra, ring deuha min biak hian ka lâwm a; mahse, mi zawng zawng hnena “He putar hi bêngngâwng a nih hi,” tih hriattir tum niawm taka min au khum vak vak chângte hian ka zak hle thin. Khawii lova ka tei chhuah ve zawk tum te hian, tlûk mualpho leh chetsual hlauh vângin tiang nên ka inhâwl chhuak thin a. Naupang leh tleirâwl thenkhatin min vênthâwnna chhete mah nei lova, min sutthawi fua fua châng te; min sutthlûk palh ka hlauh avânga, kawng ka lo ken tâwk tâwk changte hi a tam thin a sin!

Putar pui ê ti lo hian, ka nu hi ka ngai êm êm thin a. Kum tam tak liam tawhah khân min boralsan tawh mah sela, ka ngaihna a reh thei lo. Ka chak ber thin pawh, naupang chhia anga pangchang taka a tâng belh leh kha a ni. Ka puitling khawvêl liam tawhah khân harsatna tam tak hmachhawn vein, pa chang takin ka lo pal tlang ve tawh thin. Mawi lo ni suh se, ka vânglaia ka thil tawn tam tak kha chu uanthuanpui tham a ni ve a sin. Mahse, tunah hi chuan ka pachang ta lova, ka no lo thei lo a ni. Ka nu ka ngai a ni…. Ka nu! A kalna-a kal ve tawh a, a hnena pangchan hun ka nghakhlel mang tak e aw… A dawtah chuan, ka nupui kha! Kan intawn ni kha hmanni lawk ni hian ka la hre thin. A mak mange, kha tih hun laia a chuai ve thei ang tih pawh ka rin loh, ani meuh pawh kha chuaiin mual hial min lo liamsan ve leh tawh a. Eng mah ti thei tawh lova kan awm hnu pawh khan, ani’n min la dampui ve chhûng kha chu khawhar lutuk lovin ka awm thin a, duat takin min bawihsâwm thin a, ka taksa pêng pakhat ang mai a, ka tâna tangkai leh hlu a ni thin. A thawk tawp thlenga ka tâna nupui rinawm khan, vânah min nghak tih ka hria. Ka nghakhlel ma’nge an hnêna chawlh ve hun tur chu! Lenrual lungduh kaltate’n nghakhlel takin min lo thlîr a, he leiah hi chuan min thlahleltu an bo zo tawh. Kei zawng, ka mal ta em mai!

Dam rei hi malsâwmna-a ngaiin ka lo thlahlel thin kha a ni a. A tâwk leka dam rei hi a lo awm dâwn tain ka hria. Upa thawkhat, min zah phur tâwk vêl kha ni reng thei ila, a zia deuh tûr le. Duh ang ngawt hian Khawvêl hi a kal thei miau si lova; theih chu nise heti reng hian ka awm duh lovang.

Awle, Thangthar, ka dinhmun hrehawm tak hi, ziak fung ka la chawi theih lai ngeia i hnêna ka sawi duhna chhan chu maw… I dam zêl a nih chuan ka dinhmun ang hi i dinhmun a la ni ve ngei ang. Hun hi a liam zung zung a, vânglai ni hi rei lo deuh mai a nia aw..! I tum hma leh i la inrin hmain i la thleng ve ngei ang. Chutih hunah chuan i la hrethiam ve ngei bawk ang. Hei le, ka thuchah duh che hi lo ngai pawimawh hram ang chc..

Tunah khan i Pi leh Pute emaw i chhehvela pitar putarte tân khan malsawmna nih tum tûrin ka chah duh che a ni. A har lo. Kan lâwmna hi nangni chuan ho hle-ah inngai ngei ang. Tawngkam khat leka, mi pangngai biaka min biak hian, min ti tlangval thar leh sawt a; mihring pangngai ka la ni ve tih min hriat thartir leh thin. Chu tluka hlu chu ka tân a awm lova, chu tluka awl chu i tân awm thung si lo. Tar â taka min ngai a, duhsak inti taka thilpêk nêna min dâwr ho ai hian mihring pangngai anga tawngkam khat leka pawha min be thin tute hi, ka tân an hlu zawk fo. Hun i nei lova; ka tawng a lo muang tawh deuh bawk nên, min be hman lo a nih pawhin, hlim hmêl vawikhat min hmuh ringawt pawh hi, ka nun tuihal dangchâr tawh tân hian zotui thiang ang maia tui a ni thin a sin! Ka kum a lo upata mi ningkhâwng ka lo hriat tawh vak loh pawhin min nuihzat ringawt lovin, min hrilhfiah thin la, ka lâwm êm êm ang. Lirthei tlânna kawngpuiah te hian, kawng kan ve a ngaih châng a awm thin a, i tâna har lo tak kha, ka tân chuan huphurhawm chan a chang tlat, min kai la, min hruai kai lawk mai la. Ka tan chuan Mosia’n Israel fate Tuipui sen a hruai kai tluk zet khan a lâwmawm ngei ang. Kawng zim deuha kan intawh dâwn tumte hian hmanhmawh deuh mah la, ka der dêpna min hriat thiampuiin kawng min lo kian lawk mai la; ka rilruin ka fak zui khawp ang che. Bus-a ka lo chuankai ve nikhua-a din reng ka harsat tûr zia min hriatpuia thutna min lo ken var châng te hian, ka lawm em em thin a, ka rilruah ka hre reng thin a sin! Kei ngaihtuah tûr nei tam tawh lo hian chung mai mai chu alawm hlim na’n ka lo hman ve thin. Tin, ‘tar phunchiar’min ti ringawt zêl lo hian, ka thu leh hlate hi min dawnsawn sak ve hrim hrim la. I tâna thil tangkai pawh a lo awm ve mial mai thei a sin! Ka thusawi min ngaihthlâksak ve hrim hrim hian inrintâwkna nasa tak min pe thin tih hria la.

Kan hnamin tar â kan nei bik tlatte hi tar enkawlna lama kan la hniam em vâng a nih ka ring ta hial mai. Tuna khawtlângin min enkawl dân leh min chhawnchhaih ang hi chuan ât mai pawh awl tak tûr a ni reng a ni. Kan sawrkâr lam pawh hian rilru thar sêng ula, tar enkawlna leh ngaihsakna lamah hian tun aia nasain hma lâk tum teh u. Tar lâwmman beitham te kan dawn chângte hian kan lâwm ve thin teh a nia. Ram changkânga an tih thin ang hian, ‘Tar châwmna In’ hi changtlung taka buatsaih ve hi a tha ngawt mai. Tun dinhmuna kan ram leh nangmah ngei pawh i din theihna chhan kha, keini rual ho vâng hi a ni ve bawk a sin. Tar leh upate, zah leh chawimawi na châng kan hnam hian lo hre thar leh mawlh teh se.

Liandâla hla, châng khat lek hian a tlâng ka'n kâwm ange...

Khawi lo ni-a vah chhuah te hian,
Tar leh upate awl tum rawh;
Tanpui ngai âwma an awm chuan,
Tlawmngai langin tanpui zel rawh.

Nuthlawi an ti si che maw?

2010-02-22T12:04:00.000-08:00

Ka nau thiante hian tum khat chu an rawn lenpui a, kan vawikhat mit intawnna atang chuan sawi thiam mai theih loh thu kan inhlan mawlh mawlh ni ber hian ka inhria. Nia, a nalh chungchuang em mai a, a mit vawi khat min melhna khan a lamah min hip bet nghal vek a. A ta ka ni der mai nia mawle!

Hring dan pangngaiin a chanchinte chiang leh zualin a thiante kaltlangin ka han zawt thuai thuai a, beisei loh tawpin Part II a lo ni der tawh a. ‘Tleitir sakhmel mawii’ ti-a a hming lem ka lo phuahsak hmanhmawhna chu a nihna dik tak chuan a paihthla nghal phawt mai le! Mahse, chiang leh zuala a chanchin ka han hriat chuan ‘Karei! Khawngaihnain ka lo khat ta a..’ Nulat nawmna a hmang ve tan dawn chauh a, a nu leh pate’n sum leh pai dinhmun chauh thlirpuia a duh loh chung pasal an neih luihtir hi a lo ni a. Fa a pai tan chauh tihin hreh teh mahse a pasalin a then miau si avangin tun dinhmunah hian a lo awm ta. Pa tel lovin fa a hring a, lungngai leh hrehawm reng rengin a nau chu a chawi ta a ni. ‘Nuthlawi’ han tih mai tawngkam hian kan rilru a tithlep nghal duh viau mai. Kei pawh ka inzep lo, a nihna ka hriat hmasak ber tum hian na ka ti hle a ni. Mahse, a dinhmun khawngaihthlak tak mai leh a duh reng vang ni lo leh loh theih lohnain a hnuhluh zawk avanga hetianga lo awm ta a nih dan zawng zawng hian khawngaihna nasa tak min neihtir a, chutin khawngaihna chu a lo pung deuh deuh va, hmangaihnain a lo parchhuak ta a ni.

‘Nuthlawi zuna uai hi a na’ an ti thin a, nuthlawi a nih vang ni kher lovin a zunah hi chuan zep thu cheng lo, ka uaina a ni. Nuthlawi a nih tawhna hian kan inkara thianghlimna vawn kawngah danglamna chhe te mah a siam sak lova. A hun kal tawh khan uai betin, mangchhia ang maiin tibuai fo mahse, beiseina kawl eng ka siam sak tak hnu hian a nun chu hmuh theihin lo par parh thar leh a. Nuthlawi hmelhmang a bo tial tial a, ‘nuthlawi zuna uai’ ka inti phal ta meuh lo. Danglamna pakhat erawh chu, han rim ni khua vela naupang lawm engemaw a ruk deuh tala pai luh a ngai thin hi a ni. Pawi ka tih phah der mai si lo.

Hun a liam zel a, kan induhna a pung zel thung a. Hlimna hlirin hun kan hmang dawn emaw kan tih laiin harsatna a awm ta fo mai. Ka chhungte lam atangin, an fapa mal neih chhun ka nih avangin; nuthlawi, fa nei tawh leh nghal zuna uai tur atan min lo phal hauh lo mai. Ka huaisenna zawng zawng sawm khawmin ka’n ti ti pui ngial thin a. Ka thiam ang tawkin nuthlawi kan tih thin dangte aia a danglam bikna te, a dinhmun khirh ziate ka’n sawipui thin. Min hrethiam reng. Mahse, a rem tlat lo a ni. Engtinnge maw ni zel dawn ta le?

Hmakhawsang atang tawh khan ka harsatna tawh ang hi chu mi tam takin an lo tawk tawh a. Lalthutthleng hial chan phah nan te pawh an lo hmang tawh a nih kha. Ka chhai lai di thlanga ka chun leh zuate sira hnawl tura ka han indah chhinin, ni thei ngangin ka hre si lo. Nu leh pate thu zawma ani sira hnawl tur anga thutlukna ka siam dawnin, keimaha a beiseina kawl eng tih bo saktu ni theiin ka inhre ngang bawk si lo. Vala hi ka buai a ni. Ka buai takzet a ni. A thuhrimin hmeichhia leh mipa inkara hmangaihna kan tih fo hi engnge maw a ropui viauna leh a hlut viauna le? Kan hlim a, kan lungngai leh mai a. Kan nui zo chauh a, kan tap leh mai a nih si hi! Beiseina kawl a eng tan chauhva, beidawnna ruamah kal ngaihna hre lovin kan tang leh thin. Hringnun hrim hrim pawh hi han thlakhlelh viauna chhan tur hi a va awm love… Amah avanga ka mualpho theihna te, ka thangtlawm theihna tur zawng zawng chu puitling ka ni ve tawh a, ka hre ve bawk. Ka chhut ve thlipthlep tho. Engatinge a tuar tur berin tawrh ka huam a hnu, ka duh ang chu ka tihpuitlin an khap tlat lem?

Nia, nu leh pate rilru ang diak diak hi putpui thiam pha ve rih lo mah ila, awm ka tihpuina chin chu a awm ve tho mai. An hmangaihna leh an duhsakna zawng zawng dawng chunga an chawm seilen; ka nep bik anga, thiante ka pha lo bik ang tih hlau reng renga ka tana hah pawh sawi lova thawk thintute an ni. Min hmangaihna ka tana an hlan tam tawh em avang leh min la hmangaih zual zel zawk avangin pawhin ka lakah hian beisei an nei thiang tlat a ni. Thil lian leh ropui an beisei miah lo, ‘thuawihna’ mai chauh an beisei chu a ni. Aw.. har ka va ti tak em!

Kan harsatna sut kian dan tur ngaihtuahin zan tam kan sawidun a, kil tin kil tang dap hnu pawhin sawi fel mai chi a ni si lo. Vawi tam mittui nen kiang mai turin min ti a, ka duhna a tipung telh telh mai si. Mahni chauhva han inngaihtuah veng veng chang hi chuan, thil thui zawk thlirin ka thlah mai hi a tha tih chu ka hria, kei leh ka chhungte tan pawh. Mahse, thil theih a ni bur si lo. He harsatna hi ka paltlang turin khuanu’n a lo ruat a, ka pal tlang ngei tur a ni. A tawpah chuan, tumah ti na lovin thil a zial mum theih dawn chuang loh tih hriain, nih nih nihpui rawih mai chu ka tum ta a. Ruahmanna hrang hrang siamin, thiante puihna te pawh dil hialin inruk mai kan rawt ve ta a. A hun leh ni lo thleng tur chiah kan nghak ta! Ka chhungte rilru chu a va na dawn em!

Zirtawp zan a ni a, naktuk Inrinni lo thleng mai tur hi khawvela ka tan ni pawimawh em em ni reng tawh tur, ka nghahhlelh em em, ka huphurh bawk si, kan inruk ni tura kan ruahhman chu a ni. Zanin zet chu kan hmabakin a kam rilru ve ngang aniang chu, leng turin min sawm ngawrh hle. Inrim pangngai anga ka len tawp zan tur alawm tiin leng turin ka insiam ta a. Dan pangngaiin naupang lawm nen ka inring ru leh thlap a. Ni danga inthlahrung ngai hlei lo, an kawngka ka kik tur chu ka inthiam lo lawk deuh tlat. Mahse, inti paukhauh chawpin ka’n kik ta a. A aw ngei mai chuan min lo chhawn leh a, lut turin min han ti a. A hmel ka’n hmu chu, a awmdan a pangngai lo tih ka man thiam nghal mai. An inleng kawmna pindan tlangnel taka ka lo tal ve thin tawhna-ah chuan, ka hriat ngai loh tlangval ni ngei tur hi a lo thu ve a. Min ngaihsan hmel vak loh hian min lo melh a, ka sa deuh pup pup nghal. Chutah, peh hel ngial tum thiam bawk si lo, bah deuh nuai hian ka Duhlaii tê chuan a inleng chu naute pa a nih thu leh inneih that leh a rawtna te, zawm mai lo thei lo a nih dan zawng zawng te thlengin min hrilh ta vek mai! Ka bing mup mup a, ka sa hut hut a. Ka hawi aa ruai mai ni hian ka hria. Engtinnge ka chhan tak a, engtinnge ka chhuahsan leh tak pawh ka hre fum fe lo, a tap lai hmel ka hmu tih ka ngaihtuah let thei a. Mipa lo awm vein min khawngaih hmel takin min melh tih pawh ka hre thei bawk. A bak hriat mumal ka nei tlat lo. Vai ruaiin in ka thleng a, ka khawvel hi a tawp a ni ber mai.

Mutthilh chu sawi loh ka harh fim tulh tulh a, ka lung chhiat a zual telh telh a. Kan hlim dun lai ni te, hmangaihna avanga harsatna kan paltlang tam tawh dan te, kan tawrhchhuah tep tawh hnua hetiang thil lo thleng ta thut mai te hian min ti lungngai em em a. Thil zawng zawng ka chhui let a, ngaihtuah chhuah lohva pui pawh ka nei lo. Mahse, a tawp miau si a. A fa pa ngeiin neih a rawn duh leh a niha, a niin a lo hnial loh bawk chuan thil tha ber chu a ni tih ka hria. Mahse, kei ve hi? Engtinnge ka lo awm ve zel tak ang le?

Thudik puanchhuahna : Kan inthenna kum 5 lai a ni leh tawh. Nupui neiin fa pakhat kan nei ve tawh. Ka hlim em em. Ka nupui hi ka hmangaih a, ani pawhin min hmangaih a, ka tan a inpe zo tak meuh a ni. Nu leh pate duh ang thlapa nupui pasal inneih hi a lo tha hle a ni tih pawh ka hrechhuakin ka inhria. Ka nuthlawi duhawmi ve thung kha, an innei mai dawn emaw ka ti kha an innei mai ta lova. Hun a liam a, kum a vei a. A fa pawh School a kal tawhin naupang fel tak a ni chho tawh tih thleng chuan pasal neih zai reng a la rel chuang lo. Ka dinhmun atangin a chanchin va ngaihchan a, va zai a mawi tawh loh bakah, khati teh hrepa awm tawh hnua va ngaihchan ve chhen kha tul ka ti lem lova. Rilru kila awm ve rauh rauh chang awm mahse ka ngawih bopui ve leh mai thin.

Tum khat chu lehkha ip lian fu mai hi ka dawng a, eng lam pang nge niang tiha ngaih dan siam thiam lo deuh tak chung chuan ka’n hawng a. A kut ziak ka hriat than fo tawh hnu ngei mai chuan lehkha sei em em mai hi min rawn thawn a lo ni. Thil dang zawng zawng kha chu thil dang nise… a then chauh hi ka'n tarlang teh ang..

…..ruahhmanna fel vek tawh thulh leh tu nih chu ka hreh em em ang tih i hriat ka ring. Mahse, kei mi vanduai hian he ka vanduaina hi engvangin nge i chungah hian ka thlentir ve kher ang? Engvangin nge an fapa an chhuan em em leh an innghahna ber chu an rilru tina turin kei nuthlawi fa pawm tawh lehnghal hian ka lo hel ve chhen lem ang? Mi vanduai ka ni a, ka vanduaina hi keimahah hian tawp sela, kei chu ti hian ka nih nih ka ni mai anga, midangin an tawrh ve kher hi a tulna a awm lo… tiin ka rorelna chuan thutlukna a siam fel ta a. Ruahmanna kan siam dun zawng zawng te thulhtir tura ruahhmanna dang keimaha ka han siam leh ta chu thil nuam a nih loh dan tur i hriatthiam mai ka ring. Naute pa lema chang turte thleng ngaihtuahin ka bum ta che a nih kha! Ka phatsan che ni-a i inhriat hun turte, i beidawng lai leh i hrehawm tuar lai hmelte hmuh ka hreh em a. Kha zan, i rawn len tawp zan kha ka tan chuan zan lungngaihthlak ber a ni kumkhua tawh dawn a ni.

Ti hian nang chu ka duhthu sam ang ngeiin nupui fanau neiin i lo awm ta a. I hlim hmel leh i nupui fanaute hlim hmel ka hmuh fuh ve zauh tum te hian ka thinlung hi lawmnain a khat thin. Damchhunga he ka thuruk hi thup ka tum reng laiin, thudik puanchhuah lohva awm hi tha lo zawka ka hriat leh tak si avangin he lehkha hi ka han thawn ta che a ni.

Hmangaihna tluantlingin ka hmangaih che tih ka thiltih zawng zawng hian a tarlang a. Nang ka hmangaih luat vang che a, ka hrehawm tawrhna te hian ka hmangaihna che an pholang ni-a ka hriatna chauh hi hlimna ka tawn ve theih an lo ni ta a ni. Mahse, ka tum hi hlen ngei ka duh a, he ka thu han sawi ho hian i nun kaltluang pangngai lai kha pen kha pawhin tibuai lo sela. Mawi lo taka awm tum hauh suh ang che. He lehkha hian thinlung taka ka hmangaihna che a puanchhuah hian a tih tur a ti zo der a, a bak engmah, engmah a nih chu aw…engmah, a ngai lo. I awm pangngai rengin awm la, Pialralah chuan Nuthlawi kan awm tawh bik lo anga, hlim takin kan la intawng leh mai thei asin!......

Ka thinlung hi rum sawi hleih theih lohvin a rum a. Hetiang ema hmangaihna nasa hi maw a lo neih le? Ka va zahin ka va ngaihlu tak em!

Aw….... Nuthlawi an ti si che maw?

TUAI

2010-02-20T12:30:00.000-08:00

Tun lai hian ‘Pherh’ ti ten an sawi ta vel a, piansualna chikhat chu a ni ngei mai le. A tuartute ka hmusit lova, pangngai taka awm ve mai an nih phei chuan ka khawngaih thei khawp mai. An aw nemna te, an pianphung danglam deuh avang maia ka huat viauna chhan tur a awm hauh lo. An hna thawhna kawnga thahnem ngai tak tak leh rilru puitling tak tak pawh an awm nual. Mahse, tunlaia Tuai an puang ta thut mai hian lu a ti haiin, hmabak a ti thim hlein ka hre ta tlat mai.

Mizo ngaihdanah chuan Mipa chu a PA tur a ni a, hmeichhe awmnem zawk leh nu nau te’n an thlamuanpui tur a ni. A rilru a paukhauh rualin a taksa pawh a chak tur a ni. Tunlai kan rawlthar thenkhat ho zaw zaw hi chu aw… ben harh theih ni hlawm dawn se, duhsakna avang pawha ben tur ka va hmu tam tak em! Pianphung leh awka chhuak atang reng pawha Tuai lo tih hriat ngawih ngawihte an han Tuai ta tlat mai hi chu a mak deuh chu a ni. Engvangnge ni ta ang aw?

Tuai ho kan ngaihzam thiam tak vang a Tuai nih pawisaklohna lo awm ta a ni thei anga, EMO Lifestyle kan thangthar ten an copy tlat vang pawh hi a ni thei bawk ang. Engpawh chu lo nise, hetiang zela kan kal a nih chuan chhuan hnih chhuan thum lo kal leh turah chuan kan ropui lo khawp ang le. Hmalak dan kawng enge awm a, Kohhran, Sawrkar, NGO, etc. zawngte hian ngaihtuahna sen a hun tan ta fu lo maw? Nge, kan la ngaichang hlek dawn?

Tunlai naupang an vanduai em?

2009-11-12T02:31:00.000-08:00

‘Kan naupan lai chuan’ tih tawngkam hi Pitar Putar pui pui tawh te chauh sawi tur a ni bik lova, keini la tar chiah lote pawhin ‘Naupan lai’ kan neih ve avangin ti hian bul han tan ve ila.

Nia, kan naupan lai chuan tunlai ang hian thil hi a la changkang ve lova. Tunlai naupangin awlsam taka engkim an tih zung zung tawh thil tam tak hi a awlsam lo khawp thin. Thil khirhkhan tam tak zingah Suangtuahna kan inhman nasat hleih dan lam chhui ka chak deuh.

Suangtuahna hi tunlai naupang ai hian kan seng nasa deuh em aw.. ka ti deuh thin. Radio or Tape Recorder-ah zai kan ngaithla a, Kan beng hriatna chauh hmangin kan ngaithla a, suangtuahna leh mithlain a zaitu hmel leh a hla thuin a ken tel thawnthu kan chhui zui thin. Drama kan ngaithla a; Hamlet, Romeo & Juliet, Johana, Ka ngaidam tawh che asin!, Thangkura, etc.

Beng hriatna mai chauh chhawrin Suangtuahna khawvelah kan zuanglut a, ngaihtuahna hmang thatchhe ber tan pawh ngaihtuahna tam tak sen a ngai bik a ni. Cartoon film tha tak tak te, Computer Games or Video Games la awm ve hek lo, phuahchawp tak taka infiamna hrang hrang dap chawpin hun kan hmang liam thin. Thil tam tak hi loh theih lohvin ngaihtuah a ngai bik tlat a ni.

Tunlai naupang chuan a tlangpuiin Creative mind hi an tlachham deuh tawh em aw? ka ti thin. An mahni kutkawih liau liaua thil tih tum ve na hi an nei chau em em tawh a, thil hoteah pawh tih sak hi an ngai nasa bik tawh a ni.

An thiam loh a ni hauh lova, Khawvel lo changkan zel leh nunphung lo sang tain a kel tel a ni. Dream ngai ve hauh lovin TV/Video/Games a tak lang nghal vekin an nei a tawh. Zai ngaithla se, a tlangpuiin, a satu hmel leh a hla thu mil video en nghal tur a awm tawh a.

Audio chauh Drama ngaihthlak a ngai tawh hek lo. Thawnthu ngaihthlak dauh dauhva mitthla chawp ai chuan Film tha tak tak, mitthla chawp ngai hauh lo duh hun huna en tur a awm ta bawk nen.

Mihring nunah hian Creativity hi a pawimawh em em a, tunlai kan naupang ho tan hian Creative Mind an neih theih nan tihsak theih kan nei em? Heti lam hi kan ngaihtuah tawh ngai em?

Chungleng leh Hnuaileng indo

2009-11-12T02:14:00.000-08:00

Hmânlai hian Satel hian rûlpui tui a vêng a. Nakînah chuan Sakhi hi a lokal a, Satel chu rûlpui inzuankahlênsiakah a sâwm a. Satel chuan, “E khai, kei zawngin ka zuankahlên ve zo lovang; rûlpui tui chu ka bawh keh ngei dâwn a, a hlauhawm dâwn êm mai,” a ti a. Mahse Sakhi chuan, “Bawh keh mah la ka chhan tlat ang che, hlau reng reng suh,” tiin a thlem lui talh a, Satel pawh chuan, “Ni e maw le,” a ti ve ta a.

Tichuan Sakhi chuan rûlpui tui chu a han zuan a, a zuankahlên thei mai a. Satel pawh chu ‘pak chheih khah’ tiin a han zuang ve a; mahse a zuan khum thei ta lo va, a bawh keh ta rap mai a, a pu Rûlpuia pawi a khawih ta. Sakhi chuan a hlau ta êm êm mai a, chhan ngam lo napui chuan tihngaihna dang hre hek lo, “Tela, tlan ta mai rawh, ka hum ngam bik lo che,” a ti a, a rang a rangin a tlanbo ta a.

Chutichuan Satel chu a tlan pawh tlan hlei thei lo chuan chhuk zâwngin a lumin a lum ta bawp bawp a, Saza in a dêng a, Sazuk in te, Sanghal in te a dêng zel a. An hnênah chuan, “Rûlpui tui ka bawh keh a, min hum rawh khai,” a ti zel a, an lo hum ngam lo zel a. Nakinah chuan Savawm in hi a zuk dêng leh dawt mai a, ani chuan, “Tu nge ka in dêng?” a lo ti a, Satel chuan, “Keimah Teltea,” a ti a. Savawm chuan, “Eng nge i hlauhva khatia i lo tlanchhiat chiam mai?” a ti a. Ani chuan, “Sakhi nen rûlpui tui kan inzuankahlênsiak a, ka zuan khum ve zo lo va, ka bawh keh ta a. Rûlpui chu ka hlau va, ka lo tlanchhia a ni, nang zawngin mi hum lul ang che,” a ti a. Savawm pawh chuan, “E khai, ka hum ngam lo’ng che, tlan leh mai tawh,” a ti a, a tlan leh ta a.

Sakei in hi a zuk dêng leh a, “Tu nge ka in dêng?” a lo ti a. Satel chuan, “Keimah Teltea, Sakhi nen rûlpui tui kan inzuankahlênsiak a, ka zuankahlên ve zo lo va, ka bawh keh ta a, ka hlau va, ka tlanchhia a ni,” a han ti a. Sakei pawh chuan, “E, khai khai khai, chu zawng ka hum ngam awzawng lo mai che, tlan leh ta mai tawh,” a lo ti ve leh si a, a tlan leh ta bauh bauh a. Nakinah chuan Murâ in hi a zuk dêng leh ta dawt a, “Tu nge ka in deng?” a lo ti a. Satel chuan, “Keimah Teltea, Sakhi nen rulpui tui kan inzuankahlênsiak a, ka bawh keh ta a, ka hlau a, ka lo tlan a ni,” a ti a, humhim a dil nghal a. Murâ chuan, “E, hlau reng reng suh, keiman ka hum ang che,” a ti a, a thla hnuaiah chuan a bihruktir ta tlat a.

Rûlpui chuan Satel hnu chu a rawn chhui a, sa apiang chu a rawn zawt zêl a. Murâ in a lo thlen dâwn chuan a rawn tleng ri leh ta hruah hruah mai a, Murâ chuan, “Chu, eng thawm nge ni ta?” a ti a; Satel chuan, “Chu chu alawm ka hlauh chu, rûlpui tleng thawm a nih chu,” a ti a. Rûlpui chu a lo thleng ta a, Murâ hnênah chuan, “Teltea i lo hmu em?” a han ti a, Murâ chuan, “Hmu teh suh e,” a ti a. Rûlpui chuan a ringhlel deuh a, “I inah hian a hniak a tawp si a, i hmu ngei tûr a ni; i thukru a ni ang e, i thla kha han zâr teh,” a ti a. Murâ chuan a thla lehlam chauh chu a han zâr duai a. “Lehlam kha han zar leh teh,” a ti a, Murâ chuan, “Helam hi zawng a nâ a ni,” a ti ta tlat a. Rûlpui chuan, “Tlêmte talin kan kau teh,” a ti talh a, a han kau a, Satel mei hmawr chu a hmu ta hlauh mai a. Chutah rulpui thinrim chuan chunglêng leh hnuailêng indo thu a puang ta a ni.

Chutichuan hnuailêng zawng zawng chu an inko khawm a, indo tûr chuan an inbuatsaih ta mup mup a. Chunglêngho zawng zawng pawh an inko khawm a, bûngpui zârah hian an fu khawm tuih mai bawk a; inbeih dân tûr chu an rêl tawn ta mup mup mai a. An rel zawh chuan an inbei ta a; rûlpui chu a han ding ûr ûr a, bûng zâr lehlam chu na tak hian a han vaw bal hlawk mai a, a zâra sava fu zawng zawng chu an darh ta chum chum mai a. Hnuailêngho chuan an hotu rûlpui thiltih chu an lawm a, hlim êm êm hian an hawhaw dur dur a.

Rûlpui a lo hahdam deuh hnu chuan a ding leh ûr ûr a, bûng zâr lehlam chu a vaw tliak leh ta mai a, hnuailêngho chu an hlim nasa lehzual a, chunglêngho erawh chu an ngui deuh rawih hlawm tawh a. An zîngah chuan bâk hi a lo tel ve a, a thlawh ve theih avângin chunglêng zîngah a inchhiar a ni a. Nimahsela hnuailêng ho chu chan tha zawka an lan tak avâng chuan an hnên lamah a thlawk thla a, “Hei, mi en ula, ka lu te, ka hate hi hnuailêng ka nih hi,” a ti a, hnuailêng awmin a awm ve ta a. An indo chu an inbei nasa deuh deuh va, chêngkawlte hian pîtte ngal delh tliah an tum a, vatê te pawhin changpât hi man talh an tum bawk a, a lianin a lian, a tein a te, mahni tum tâwk tâwk chu thahnemngai takin an inbei a.

Nakînah chuan Murâ chuan rûlpui chu a ching ta nawk nawk mai a, rûlpui chu a chau ta. Chuvâng chuan chunglêngho chu an hlim ve leh ta thung a, an hotupa Murâ huaina leh thiltih ropui chu an lawm a, an hawhaw leh ta hluah hluah mai a. Bâk chuan a hmuhin chunglêng lama tan a chak leh ta hle a, an hnênah a thlawk chho leh a, “Mi en ula, hnuailêng ka nih loh hi, thla pawh ka neih hi,” a ti leh a.

An indo chu nasa tak hian an inbei zel a, nakînah chuan rûlpui chu a lo ding leh ta ûr ûr a, bûngpui zâr chu a han vaw leh vak a, a vaw tliak zo ta lo va, a kâkpuiah chuan a inbâng uai ta hnup mai a. Chu veleh Murâ chuan a zâng ruh tak maiah chuan a hmuiin a zuk chilh tliak ta vek a, a thi ta a. A tâwpah chuan chunglêngho chuan an ngam ta nge nge a ni.

Nakinah chuan inremna an siam ta a, an lo inngeih leh ta a. An indo lai khan Bâk kha a dawihzep avânga thawkpalai fo a nih avâng khan chunglêng leh hnuailêng an inrem hnu chuan pâwl tur a hre ta lo va. A inzahpui a, khaw engah chuan len pawh lêng ngam lovin pûkah a tawm bo va, zânah an hmuh lohvah a chhuak ve ngam chauh zuk nia!

Ngaihtuah zui atan:

1)Teltea kha indo lai khan Murâ khan a la hum zui ta zel nge? A chipui hnuailêng Sipai atan rulpui khan a pawm ve leh ta mai niang le?

2)Kan Politician intiho zingah hian Bâk ang hi an tam viau mai lo’ng maw?

3)Chêngkawlin Pîtte ngal delh tliah a tum lai vel hi han mitthla ve chhin teh u.

Runginu leh thialtea

2009-11-12T02:13:00.002-08:00

Vawi khat chu Thialtea hian Runginu hnenah, “Runginu, vawiin chu ka thei hual i lo dun ang hmiang,” a ti a. Runginu chuan, “Kei zawng ka lawn ve thei si lo va, a hmin tha min thlak ve awm lo em mai,” a ti a.

Thialtea chuan, “Thlak duh e, a hmin tha tha ka thlak dawn che nia,” a ti a. Runginu chuan, “Min thlak ve dawn chuan ka duh e,” a ti a, an kal ta a.

An thei lawh tur chu an va hmu a, a hmin tam hle mai a. Thialtea chuan, “Runginu, a bulah khan lo awm rawh le, ka han lo ang e,” a ti a. Runginu chuan, “Awle,” a ti a. Thialtea chuan a han lo va, a hmin tha tha chu a ei thuai thuai a, a eina pil hawng chauh chu a thlak ta a.

Runginu chuan, “Thialte, a hmin tha kha min han thlak ve rawh, i eina pil chauh min thlak a, ei tur a awm lo ve,” a ti a. Nimahsela, Thialtea chuan a thlak duh ta chuang lova, Runginu lungchhia chu a tap a tap ta mai a.

Chutia Runginu a tah a tah lai chuan sazuk hi a lo kal a, “Runginu, engati nge i tah koh koh le?” a rawn ti a. Runginu chuan, “Thialtea’n thei lawhpuiah min sawm a, ‘A hmin tha tha ka thlak ang che,’ a ti a, min thlak leh duh si lova, ka lung a chhia a, ka tap a ni,” a ti a.

Sazuk chuan, “Hau ta che,” a ti a. Runginu chuan, “Ka hau ngam lo, min vel ang,” a ti a. Sazuk chuan, “A velh dawn che chuan ka chhan chhan ang che,” a ti a. Runginu chuan a han hau ta a –

Thiala, Thiala, Thialtea,
I vunte kha rai hir hiar;
Sahdalah tla ri pem, tla ri pem,
Zawnga kal theu theu,

a han tih chuan Thialtea chuan a lo haw em em mai a. A lo chhuk sawk sawk a, Runginu chu a vel ta nek a, Sazuk lah khan a lo chhan ngam awzawng lo va, a tlansan daih mai si a. A hnuah chuan Thialtea chu a lawn leh a, thei chu a ei leh ta mial mial a. Runginu chu a tap zel a,

Savawm hi a lo kal leh a, “Runginu, engati nge i tah?” a rawn ti leh a. Runginu chuan a sawi dan pangngai khan a lo sawi leh a. Savawm chuan, “Hau rawh, ka chhan ang che,” a tih avangin a hau leh a, ani pawh chuan a chhan ngam bik loh avangin Thialtea chuan Runginu chu a zuk vel leh ta nek mai a. Ramsa tinreng chu an lokal a, an hautir zel a, mahse an chhan ngam lo leh thin a.

Nakinah chuan Sakei hi a lo kal ve a, “Runginu, engati nge i tah?” a han ti ve leh a. Runginu chuan a sawi dan pangngaiin, “Thialtea’n thei lawhpuiah min sawm a, a hmin tha min thlak ve duh lo va ka tap a ni,” a tih leh a. Sakei chuan, “Hau rawh, ka chhan ang che,” a ti a.

Runginu chuan, “I lo kal hma pawh hian ramsa dangte pawh an lo kal a, ‘Hau rawh ka chhan ang che,’ an ti zel a, ka hauin min chhan ngam leh si lova, min vaw leh nek mai thin a, ka hau ngam tawh tawh lo ve,” a ti a. Sakei chuan, “Kei chuan ka chhan ngam ngei ngei ang che, hau leh rawh,” a ti a. Runginu chuan a hau dan pangngai bawkin –

Thiala, Thiala, Thialtea,
I vunte kha rai hir hiar;
Sahdalah tla ri pem, tla ri pem,
Zawnga kal theu theu,

a han ti leh a. Thialtea chuan a zuk vel leh dawn a, Sakei chuan a lo seh ta daih a, Runginu chu a hawng leh ta a.

Sawi ho tur :
1) Runginu hian fanu Rungi a nei nge, a hming ve hrim hrim?
2) Hmanlai hian Ramsate hi an tawng thei em ni?
3) Eng thei nge maw an lawh le?
4) Thialtea leh Rungi ang deuh hi kan Minister thenkhat leh an zar zo tumtute hi an ni thei mai em?

Note : Mizo thawnthu hrang hrangte kha an thamral mai dawnin ka hria a, ka hrechhuak zo hlawm tawh bawk si lo. Vanneihthlak takin bu takte hlui deuh tawh, a ziaktu pawh hriat theih tawh loh a kawm leh phek engemaw zat tla tawh ka hmuchhuak hlauh mai a, kim tawh lo teh mahse, ka lawm hle mai. Phur deuh chang apiangin ka rawn Post thin dawn nia.

Chepahakhata

2009-11-12T02:13:00.001-08:00

Chepahakhata hi tlangval hmelchhe tak mai a ni a. A hmel chhiat em avang chuan nupui pawh a hmu zo lo va, rei tak mai nupui nei lova a awm hnuin a tawpah chuan a hmu ve ta tawk a. A nupui chu dawithiam a lo ni hlauh va, changel hmun nasa tak mai hi khaw ropui deuh maiah a han dawi ta mai a. Chubakah a nupuite chu lal an lo ni reng mai a, Chepahakhata chuan nuam a ti em em mai a.

Nakinah chuan fanu an han nei a, an lawm hle a. Chepahakhata chu khawlaiah a va leng a. Mite chuan an lo ti tha em em a, zu te an lo zuk a, a then chuan rante an lo talh a. A khawlai leng chuan haw leh nachang a hre ta lo va, rei tak a leng ta a. A fanu kha thing phur thei a lo ni a, a nu chuan a hnenah, “Chemte, i pa leng a lo haw har em mai, va ko rawh,” a ti a. A fanu chuan a va ko va, “Ka pa, ka nuin lo haw rawh a ti,” a va ti a. Chepahakhata chuan, “Aw le,” a ti a.

Nimahsela rei tak hnuah pawh chuan a la haw duh ta chuang lo va, a nupui chu a thinur hle a. A fanu hnenah chuan, “Chemte, i pa va ko leh rawh,” a ti a. A va kal leh a, “Ka pa, lo haw tawh rawh, ka nu thin a ur hle a ni,” a va ti leh a. A pa chuan, “Aw le, ka lo hawng ang,” a ti a; nimahsela a hawng duh leh ta chuang lo va, rei tak a la awm ta fo va. A nupui chu a thinur em em a, “Chemte, i pa va ko leh la, a lo haw duh loh chuan kan kal bo daih dawn nia,” a ti ta a.

A pa hnenah chuan, “Ka pa, lo haw tak tak tawh rawh, i lo hawn loh chuan kan kal bo daih dawn e,” a han ti leh a. Chepahakhata chuan, “Aw le, ka lo hawng tak tak dawn e,” a ti a. Nimahsela hawn reng reng chu a tum leh ta lo va. A nupui thinur chuan an khuate zawng zawng chu changel hmunah a chantir leh ta vek a, an nufa chuan Pu Vana hnenah an chho ta daih a.

Chepahakhata muhil chu a han harh a, a awmna chu ramhnuai changel hmun hlir a lo ni ta mai a, “Ka mumang lam em maw ni chu le !” a ti a. Nimahsela a mumang chu a lo ni si lo va, ei tur nei lo chuan a vak a vak ta mai a. Chutia a vak a vak chu van atangin a fanu khan a zuk hmu a. “Ka nu, ka pa chu riltamin a vak a vak mai,” a ti a. A nu chuan, “I khawngaih em chuan belte phai thei lo kha thlak ta che,” a ti a, a zuk thlak ta a. Chepahakhata chuan a riltam apiangin ei tur a nei thei ta a.

Ni khat chu vai lalpa khuaah hian a va kal a, a hmel a chhiat em avangin chu lal chuan a lo haw viau mai a, “Chepahakhat, chaw khawrhah inel ang, kei aia i khawrh tam zawk loh chuan ka tihlum ang che,” a ti a. Vai lal chuan a khuate chu chaw a chhumtir teuh a, an han khawrh ta a. Tam tak an khawrh a, vai lal chuan a khawrh zo ta thuai a. Chepahakhata erawh chuan a khawrh zo thei ta lo va, vai lal chuan, “A bel kha vuak kehsak daih rawh u,” a ti a, an vuak kehsak ta a, amah chu hmawng lerah an zep ta daih lehnghal a.

Chutih lai chuan a awmna thingah chuan vaivaho leh vakulhovin ro an rel a. Vaiva chuan vai an tan a, vakul chuan Zo an tan a. An thurel tur chu, “Mizo nge fing vai?” tih hi a ni. Vaiva chuan, “Vai chu an fing zawk ang. Nufa ni si inang reng hi an lo kal ang a, Mizo chuan a nu leh a fa zawk an hre lovang,” an ti a. Vakul chuan, “Chungte mai mai chu an pahnihin han vaw vak ila, a nu chuan, ‘Awi Chemte’ a ti ang a, a fa chuan, ‘Awi ka nu’ a ti mai dawn a lawm,” an ti a.

Vaiva chuan, “Bawng an rawn kai leh ang a, a lu lam leh a mawng lam hriat loh a ni ang a, Mizo chuan an hre leh lovang,” an han ti leh a. Chutah Vakul chuan, “Bawng chu an han hnawt ang a, a lu lamah chuan a tlan mai ang chu,” a ti a. Vaiva chuan a dang an sawi leh a. “Thul a ke lam leh a chhip lam hriat hauh loh an rawn zawn ang a, Mizo chuan an hre hauh lovang,” an han ti leh a. Vakul chuan, “An hria ang. Thul chu an han letling ang a, a chhin chu a tla ang a, an hre mai ang,” an ti leh a. Chung zawng zawng chu Chepahakhata chuan a lo hre vek a, ro an rel zawh chuan savate chu an thlawk darh leh ta vek a.

An darh hnu chuan vaiho leh Mizoho chu finna inel turin an lo kal khawm ta chiam a. Savaho rorel ang tak khan vaiho chuan nufa inang reng hi an rawn hruai a, Mizo chuan a nu leh a fa chu an hre hrang thei ta lo va. “Chepahakhata pawh khian ring ve rawh se,” an ti a. Chepahakhata chuan tiang a la a, a han vua a. A nu zawk chuan, “Awi Chemte,” a ti a, a fa chuan, “Awi ka nu,” a ti a, an hre ta a. Tin, bawng a lu lam leh a mawng lam hriat loh chu an rawn la leh a. Chepahakhata chuan a han hnawt a, a lu lamah chuan a tlan ta a. Thul pawh chu an rawn zawn leh a, Chepahakhata chuan a han letling a, a chhin chu a tla ta mai a. Chepahakhata avang chuan an hre ta vek a, an lawm em em a. Chepahakhata chu thing kakah an zep leh ta lo va.

Note : Chepahakhata anga khawngaihna hmang thiam lo hi kan tam awm asin, malsawmna tam taka min vurtu Pathian ngaihsak duh lek lo va tal mai mai, koh haw theih loh hi kan ni ve mai lo maw? Changel hmuna kan thangharh hlawl hnuah khua kan tlai tawh si ang tih a hlauhawm mange..

‘Uisa ei thluakin IAS a pha lo’ tih tawngkam pawh a la awm hma daih khan, kan thawnthu lamah chuan vaiho chu kan lo dah Nil chiang tawh hle a ni.

Sawi zawm ang…

Zawngte leh Satel

2009-11-12T02:12:00.001-08:00

Hman lai hian Zawngte leh Satel hi an inthian a. Ni khat chu Zawngte chuan Satel hnenah chuan, “Hawh, Tela, theipui i lo vang,” a ti a. Satel chuan, “Nia mawle, mahse ka lawn ve thei ang emaw chu aw,” a ti a, mahse an liam dun ta poh a.

Zawngte chu a han lawn a, a awlsam hle a. Satel chu a han lawn ve dawn a, a lawn ve thei ta awzawng lo mai a. Nakinah chuan Zawngte chuan, “A ni lo ve, ka mei hmawrah khan inseh tang tlat la, ka lawnpui ang che,” a ti ta a. Tichuan Satel chuan Zawngte meiah chuan a seh a, an lawn dun ta a. Nimahsela chutia thiante mei hmawra seh tak chu Satel chuan a han ngaihtuahin a nuih a za ta em em a, an lawn laklawh lai chuan a nui ta kerh kerh mai a, Satel nuihza lutuk chu a tha a zawi a, a tla leh tep thin a, a ler pawh a thleng hlei thei ta lo va.

Ni dangah chuan Satel chuan a theih ve zawng, sangha manpuiah a thianpa Zawngte chu a sawm ve ta thung a. Zawngte chuan huphurh tak chungin a thianpa chu a zui ve ta a. Lui an zuk thleng a, Satel chuan a man thei hle a, Zawngte erawh chuan a ti thei lam lo a ni ber e. Nakinah chuan Satel chuan tih dan a ngaihtuah ta a, “Ka kawmkawrawah hian vuan tlat la, tuiah ka luhpui ang chia, sangha chu kan man teuh mai ang chu,” a ti a.

A sawi ang chuan Zawngte chuan Satel kawmkawraw-ah chuan a vuan tlat a, tuiah chuan luh an tum ta a. An han luh chuan Zawngte chuan tui chu a hak ta berh berh mai a, Satel chuan tui hak a nih pawh hre lovin, “I hlim lutuk em mai, bengchhen viau tur a ni hlei nem, sangha an ti zo ang asin,” a ti a, a nghawk soh soh thin a.

Nakinah chuan Zawngte chu tui hakin a thi ta reng mai a. A thi khawng chu a then the mai nghe nghe tawh a; chutah pawh chuan Satel chuan engmah a la hre chuang lo a. Satel chuan Zawngte chu vau kamah a hruai chhuak a, an sangha man chu an han insem dawn a. Satel chuan Zawngte chu a thi a ni tih reng a hriat loh avangin a thi then reng tawh pawh chu a nui emaw a ti a; “Kha, nanga chan,” tia a han pek pawh chuan a then reng a, che chang lo tawp hian a khawng reng mai si a. Nakinah chuan Satel chuan, “Kha, a vai hian chang vek mai rawh, i vui dah ang e,” a ti a, a pe ta vek mai zuk nia !

Note : A thawnthu a ho phian, mahse hre lo kan awm ve thei tlat. Mizo thawnthu hriatbelh zel nan aw… Sawi ho tur erawh a vang phian mai thei.

Thawipuii leh Khampa

2009-11-12T02:09:00.001-08:00

Hman laiin ram pakhatah hian lal thar a awm a, fanu hmel tha tak Thawipuii a nei a. A ram kiangah chuan lal pahnih, lal hlui leh lal thar an awm bawk a; lal hlui fapa chu Khampa a ni a, lal thar fapa chu Khuangzampa a ni. Thawipuii pa chuan Khuangzampa pa tangka za a puksak a, Thawipuii nulat hnuah Khuangzampa nen innei turin an tiam a.

Nakinah chuan Khampa nu leh pa chu an thi a, chu mi hnu chuan Khampa chu a niin a kurpui a, a ni hi Thawipuii te khuaa awm a ni. Thawipuii leh Khampa chu nula tlangval an nih hnuin tlai khat chu Thawipuii leh a thiante an inkawibah a. A thiante chuan Thawipuii kawi chu an lensak a, a kawi tlan chhar chuan Thawipuii chu Khampa ni in thlengin a kal a. Chutih lai chuan Khampa chu a niin thulah a lo khung a, a hmel lang thei riau riauin a chhin a. Chu chu Thawipuii chuan a kal pahin a han hmu zawk a, hmeltha a ti ta hle mai a.

An inkawibah chu a bang a, Khampa ni hnenah chuan mikhual a neih leh neih loh a va zawt ta ringawt mai a. Chu velah Khampa chuan, “Keimah hi ka ni ang,” a ti a, a lo chhuak nghal a, an inkawm ngeih ta em em mai a. Nakin deuhah chuan Khampa chuan a ni hnenah Thawipuii chu neih a ngen ta a, a ni chuan lal thar an nih avangin a sit deuh hlek a. Chung lai chuan Kuangzampa pawhin Thawipuii chu neih a lo tum ve mek bawk a, tichuan Thawipuii chuan inleng pahnih a nei ta a.

Thawipuii pa chuan Kuangzampa a duh zawk a, Thawipuii erawh chuan Khampa chu a duh zawk. A tawpah chuan Thawipuii pa chuan, pangpar mawi leh rimtui hmu tha zawk zawkin Thawipuii chu neihah, tiin an inlengte pahnih chu a ineltir ta a. Khampa chuan a pa pangpar huana pangpar mawi leh rimtui deuh deuh hi a va la teuh a, Kuangzampa erawh chuan hruichun par hi a rawn hum vuai ve chun a. A hmuh that loh avangin Khampa pangparte chu a dil a, tlem a pe ve a.

In an han thleng a, Kuang zampa chuan hmu tha zawkin a insawi leh nghal a. Thawipuii pa chuan ram Tumpang sial khalh haw turin a ineltir leh ta a. Tumpang chu awmkhauh neka khalh theih a ni lo va, a koh dan riau bik awm a ni a. Khampa chuan awmkhauh nekin a zuk bei ringawt mai a, a lo vawrh nawlh mai a, a thi thaw a. Mahse a koh dan bik, ‘Baba’ tiin a han ko a, chi te a liah a, awl takin a khalh haw ta ruau ruau mai a; Kuangzampa erawh chuan huanga a luh dawn tepin a hrui a lo vuan ve hman chauh a. Tu khalh luh zawk nge tia an han zawh chuan Kuangzampa bawk khan, “Kei hleh le,” a lo tih khalh pek a. Khampa thinur chuan a hruiah a han phih lawih a, tumpang chu a tlanbo leh ta daih a. An va bei nawn leh a, Khampa ngei chuan a va khalh lut leh a.

Chumi hnu chuan sangha man tamah an inel leh a, Khampa bawk chuan a man tam zawk a. Mahse, Kuangzampa chuan tawng-thei-sa-bawp a chang leh fo a. In sak zawk ranah an inel leh a, Khampa bawkin a sa zo hmasa leh a. Kawng chho deuh maiah an intlansiak leh a, he mi tum hi chuan Kuangzampa chu a chak zawk hle mai. Mahse tlang chhip a chhuah dawnah a che sual a, a lum ta vak mai a, a hah lutuk chu ni sarih tlawng a thlan a sa an ti ! A tlan chak lo zawk Khampa chuan a thlen khalh leh ta a. Thawipuii chuan kawng tinrengah Khampa chu a duh zawk deuh deuh a, a pa erawh kha chuan Kuangzampa chu neihtir a tum lui tlat a. A tawpah phei chuan Kuangzampa hote chu Thawipuii han hruai turin a chah ta mai a. Kuangzampa khaw lam pan chuan Thawipuii chu a zawnin an zawn ta a; khua an thlen veleh Thawipuii chuan, “Fu ka chak e,” a ti a. An putsak teuh a, an feh bang chu parawl rethei an pe a. Chutiang chuan tihlungawi tumin serthlum pawh ei sen loh an pe a, mahse Thawipuii chuan tlan bona remchang a ngaihtuah reng a. “Sakawr chung chuan ka chak e,” a ti leh a. Tichuan Sakawr an rawn la a, a chuang a, vawi-leh-khatah um phak rual loha chakin a tlan a, a tlanbo ta daih a. Khampa hnenah a kal a, an innei ta zawk a.

Nakinah chuan Thawipuii chuan mumang a nei a. A mumangah chuan sai ding thei lo hian Khampa chu a lo tlanpui chiam a, a ngaih pawh a tha meuh lo va. A mumanga a hmuh ang deuh chuan Kuangzampa hote khan Thawipuii chu an rawn tihder a, Khampa awm loh hlan chuan a lemah an rawn chang ta a. Mahse Thawipui chuan a hriat avangin kawng a lo hawn duh lo va, an kir leh ta a. Nakinah chuan Khampa khawilo kal chu a pum a nat avangin a lo haw a. Mahse Thawipuii chuan Kuangzampa hote bawkah ngaiin kawng a lo hawng duh lo leh a. Khampa chuan, “A nih leh bang lai chhunga ka pa fei inthiat kha lo en reng rawh,” a ti a. In chungah a lawn a, fei awmna zawn chu tipawpin a inthlak thla a, fei chuan a lo thil hlum ta a. Thawipuii inchhir lutuk chu a tap a tap ta a.

Thawipuii chuan Kuangzampa hnenah thu a than thuai a, “Khampa a thi ta, in duh chuan mi han hruai rawh u,” tiin. Kuangzampa hote chu lawm em emin an thawk chhuak a, an han hruai dawn a. Mahse Khampa ruang chu hal rih tur a ni a, Kuangzampa leh a hote chu an cham ta a. Meipui an chhep hluah a, Khampa ruang chu an hal a. Meipui a alh vanglai tak chuan Thawipuii leh Khampa ni chu an inkaihkuah a, meipuiah chuan an zuang lut a, ruang thum hal a ni ta reng mai a, Kuangzampaho chu hrilhhai em emin an haw leh ta a ni.

Comment : He thawnthu hi ka lo hre ngai hauh lo. In hre tawh hlawm em aw..? A thu awmze har deuh lai pawh a awm nual mai. Tin, a ngaihnawm fahran lo leh nghal. Mizo thawnthu hlui zinga tel a ni miau a, ka han post hrim hrim a ni e.

Thih Hnu Awmdan Mawi

2009-11-12T02:02:00.000-08:00

Tunhma deuhva Thangkura Drama Party-ten Drama an siam pakhatah “Thih hnu awm dan mawi’ tih an telh a, kha thil nuihzatthlak deuh khan tun hnu-ah hian ngaihtuahna tam tak min neihtir thin. A hun lai kha chuan fiamthu a nih angin ka lo nuihpui mai mai thin a. Tun hnua ka’n ngaihtuah chian hian ringtute hian thih hnu awm dan mawi kan hriat loh leh kan zawm peih loh avanga rinna kawnga kan thang thei lo te, kan da leh fo te hi thil pawi tak a niin ka hria.

Amah Thangkura tih dan takin mitthi tawh chu a ngawi reng tur a ni a, engmah a sawi ve tawh tur a ni lo. Miin a ruang chungah tapin, “Ka pi, ka nu, ka ni, ka u, lo tho leh rawh,” pawh ti sela, thawh tumin a che tur a ni lo. Miin pangpar mawi tak tak leh puan tha tak tak te rawn pe mah sela, “A va mawi em!” pawh a ti tur a ni lo. Miin a kuang chungah thu sawiin a thatna leh fak a hlawhna hrang hrang te sawi mah sela, hre awmin a awm tur a ni lo.

Khawimaw laiah thenkhatin an huatna emaw, a that lohna lai leh a thil tihsual te lo sawi ru deuh mah sela, engmah a haw tur a ni lo. A ruang an sawngbawl dan leh a vui programme an hman danah te a duh zawng ni lovin lungawi lohna a nei a nih pawhin engmah a sawi tur a ni lo. Chhungkhat laina leh thian tha-ten thlemin; thil tha tinreng pek tiama tho leh tura an tih lawm lawm pawhin a ngawihsan reng tur a ni.

Heng mitthi awm dan tur kan han tarlan hrang hrangte hi thil ni sa; zawm loh pawh tum ila kan thih tawh miau chuan zawm loh theih loh a ni kan ti ngei ang. Kan ringtu nunah heti hian ka ngaihtuah a -

Galatia 2:20-ah chuan, “Krista hnenah khenbehin ka awm ta; nimahsela ka nung a ni, keimah erawh chu ka ni tawh lo, Krista chu keimahah a nung zawk a ni,” tih kan hmu a.He Bible changah hian piangthar tawh te chu Krista hnena khenbeh kan nih tawh thu kan hmu a. Keimahni (kan mihring hlui) chu kan thi tawh a, Krista kha keimahniah a nun tawh zawk avangin kan chet chhuah dan te, kan tawng chhuah dan te, kan thil tih engkim kha a nung zawk Krista thu thu a nih a ngai ta a ni.

Kan mihring hlui thi tawh khan thih hnu awm dan mawi a hriat lohva a zawm loh thin avangin engemaw hlekah a tho leh ur ur a, Krista hmel a hliah ta thin a. Khawvel thil tam tak, sum leh pai te, damchhung ropuina lem te, nawmsakna chi hrang hrang te umin mitthi tawh a nih theihnghilh thakin a che fo thin a , mawi leh mawi lo pawh dawn lovin a che leh buan buan thin a ni. Tin, miin kan chanchin tha lo deuhva an sawi te, kan thiamna renga thiam loh min chantir tein ngawih harsa kan ti a, thi tawh kan nihna theihnghilhin thiam thu kan sawi a, kan ang leh bawrh bawrh mai thin a nih hi. Kawng tam takin sawi tur a awm ang.Thinrim chang te, mangan ni a lo thlen tein Krista zawk kha che thei lova siamin kan mihring hlui thi tawh khan thawh leha rorel phet a tum thin a ni. Chuvangin ringtute hian thih hnu awm dan mawi hi kan hriat a, kan zawm pawh a tul takzet a ni.

Tirhkoh Paula chuan, “Nitin ka thi thin,” a ti a. Keini pawh hian nitin, darkar tin kan mihring hlui thihtir zelin, keimahnia nung tawh Krista khan thuneihna pumhlum a chan theih nana hmun kan ken zel a pawimawh a ni. Chutiang ni thei tura tan kan lak zel chuan keimahni chakna ni lovin, keimahnia nung Krista chakna-in ringtu tha, ringtu hmasawn kan ni ang a, ka da leh, ka tlu leh tih a awm lovang.

VANDUAINA

2009-05-10T07:40:00.000-07:00

Mihringin vanduaina kan tih hi a inang lo thei khawp ang. “Keini zawng kan van a duai em a ni” ti-a mi tu emawin thu a sawi ringawt hian, a thusawi khan enga ang kawnga vanduai nge a nih tih a la sawi chiang miah lo. Thihna vang emaw, hrisel lohna vang emaw, retheihna vang emaw pawh a ni thei e. Engpawh nise, vanduaina tih tawngkam hrim hrim hian thil tha lam a kawk ngai lova, chhiatna lam a kawk zawk thin a, tu tan mai pawh hian tawngkam nelawm loh tak chu a ni phawt mai le.

‘Mihring tungchhoa lo piangte zingah hian vanduai bik hrim hrim hi an awm’ tih hi pawm loh pawh tum ila, pawm loh theih lohin mi thenkhat nun hman dan atangin kan hmu thei thin. ‘Engvangin kherin nge maw, vanduai tur bik hian Khuanu hian a lo siam bik le?’ ti-a rilru tala zawhna chhan theih si loh siam a awl khawp thin. Mahse, hemi dawt chiaha thil dik leh inhnemna tur lo awm leh chu, ‘Khawvelah vanduai ber a awm theih loh’ tih hi a ni. ‘Vanduaina tawp a ni’ ti-a kan sawi fo thin pawh hi tuar ve lem lo tan leh kawng danga vanduaina lo tawk ve tho tan chuan ‘a tawp’ emaw ‘ber’ ti-a lo pawmsak ngawt kha a theih chuang loh. Kan tawn leh kan tawrh theuh hi a na thin a, ber tih mai awl tak a ni reng a ni.

Kawng leh lam zawng chuan, Vanduai kan tih tam takte hian kan ngaih vanduai ang em em hian vanduai an inti ve lem lo thei bawk. Tehna hi a pawimawh lai ber a ni fo mai. A tlangpui thuin mi chungchanga ngaihdan kan siam dawn hian keimahni atangin kan teh duh khawp mai. Entirnan, “Chu mi chu a hausa” lo ti ta ila, a chhan hmasa berah chuan ‘kei aiin a hausa’ tihna a ni phawt duh viau. Mahni aia rethei hi hausa-a chhiar an har viau. Chutiangin vanduaina chungchangah pawh hian mi vanduai kan tihte hi kan dinhmun atangin kan teh a, keini ve teh lul ai pawhin an chan a lo chhe zawk a, kan khawngaih ve leh chhawn ngaite an lo ni a, vanduai kan ti ta thin a ni. Tin, vannei viaua kan hriat mekte pawh hi mi thenkhat chuan vanduai an lo tiin anmahni ngei pawhin vanduai an lo inti ve mek tho a ni.

Mahni dinhmun dik tak inhriatchian hi kan damchhunga thil har pawl a ni fo dawn hian ka hre thin. Tin, kan dinhmun chungchanga mi zawng zawngin ngaihdan inang an siam hun hi a awm thei lo bawk. Kei chuan vanduai viauin ka lo inhria a ni thei e, emaw vannei ve viauin ka lo inhria pawh a ni thei. Mahse, min thlirtute ngaihdan hi a dang thei khawp ang. Chutiang zelin kan sual ka that chungchangah pawh.

Vanduaina te, vanneihna te leh mihring tawn theih thil engkim mai hi mihring kan nih ve miau avangin kan tawn ve theih vek a ni a. Kan tawn ve theih tur anga kan ngaihtuah thui duh ngai lem loh Thihna thleng hian ‘kan ta’ vek a nih zia kan la hre vek dawn a ni. Chuvangin mihring kan nih chhung hian eng vanduaina emaw vanga beidawng tawp tak meuha rilru tih hah te, Pathian min pek kan hriselnate hloh vek khawpa lungngaihte hi mipuitling tan chuan tih loh tawp tur a lo ni. Beiseina kawl eng hi kan duh phawt chuan englai pawhin kan insiam thei a, chumi eng pan thei tawh lo khawpa kan rilru taksa a chauh hun hi chu a lo awm a nih pawhin thil thleng fo chu a ni lo phawt ang.

Vanduaina kan tawh thin atang hian engtinnge kan tal chhuah theih ang tih kawng thum lekin in chhui dawn teh ang :

1. MIHRING KA NI A, KA TA A NI : Kan sawi tawh angin ‘Engkim kan ta a ni’ tihah hian chian em em phawt a tul ang. Mi tupawh a dinhmuna lungawi thin hi khawvela mi vannei ber an ni, an lo ti thin a. A dik hle. Mite hmuha ka chhiat ber lai leh ka vanduai em em lai pawhin, kei a tuartu ber khan ‘ka ta a ni’ ti-a ka dinhmun lungawi taka ka pawm theih phawt chuan, ka vanduai chuang miah lo nia mawle. Pathianin duh taka a siam mihringte hi an tawrh zawh loh khawp chhiatna a thlen phal lo tihah hian chiang ila, theih ang tawka Ama chakna ringa tawrh chhuah tum hi mihring puitlingte nun dan tur a lo ni.

Hetih lai hian mi puitling chuan a tuar na miah tur a ni lo, tihna lam erawh chu a ni chuang lo. Mihring kan nih miau avangin tawrhna mitui te, lungngaih thaw-i-pikna te, manganna awrawl te nen lam kan lantir hi a tul a nih phawt chuan insum tur a ni lo. Heng zawng zawngte kan nih dan tura Pathian siam a ni tlat. Pathian min siam ang ngeia kan tawrhna kan lanchhuaktir hi thil pawi a ni lo. Mahse, kha dinhmun atanga talchhuah tum ngei erawh kan bat a ni.

2. VANNEIHNA THLENTU A NI ZAWK THEI : Kan hmalam hun hi tuman kan sawi lawk thei lova. Tuna vanduaina-a kan ngaih hi, nakinah chuan vanneihna-ah a chang hlauh thei a, a chang fo tawh thin reng a ni. Hei hi vanduaina tuar mekte tan ngaihtuah thin a tha hle mai. A hun lai chuan thil har tak pawh a ni. Mahse, talchhuah tum tak takte tan chuan tihmakmawh a ni tlat thung si. Zirlai tam tak hlawhchhamna atanga harhchhuak a, an hlawhchhamna hlawhtlinna bula chantir ta zawk an awm tawh. Lusunna avanga nunkawng zawh ngil ta sawtte, Pathian chhar phah ta te pawh sawi tur an tam mai. Tin, mahni nun kawng theuh pawh chhut let ta ila, kan thil tawn, a hun laia hrehawm kan tih em em, mahse ‘kha thil kha lo tawk ta lo ila, tun dinhmun hi ka thleng lovang a..’ tih kan neih theuh tawh ka ring. Siamtu hian kan tana tha tur hi a hre em em a, keini ai daih hian kan tana tha hi min lo ngaihtuahpui zawk thin a lo ni. Chuvangin, vanduaina hian mihring hi min delh bet lo sela, chakna thar min siamtu atana kan hman hi min siamtu Pathian duhdan pawh a ni ngei ang le.

3. MAHNI AIIN MIDANG : Hringnuna kan dah pawimawh ber chu ‘Keimahni’ hi a ni. Nitina kan ngaihtuahna luah tam ber ziah thin tu pawh ‘Keimahni’ a ni tlat thin. Thil tha lo a ni hran lo. Kawng leh lam zawnga chhut phei chuan, mahni ber pawh inngaihtuahna nachang hre lo chu mi mawl tak kan ti thin reng a ni. Mahni inngai pawimawh thiam apiang hi tunlaiah chuan mifing kan ti hial tawh mai. Engpawh nise, vanduaina tawk mekte, rilru hahna nei mekte tan chuan mahni inngaihtuah lutuk hi thil tha ber a ni lo fo thin. Mahni chanchhiatna te, vanduai bikna te ringawt mai ngaihtuah a hun hmang reng tan talchhuah a har zual bik thin. Rilru hah em em lai leh mangan em em laite hian midang keini aia tuar nasa zawkte emaw, keini aia harsa zawkte ngaihtuah hram hram tum ila, a theih phei chuan tanpui hial zawk ila a tha khawp mai. Chu rilru midangte tana luangchhuak tak chuan kan hahna min chhawk a, beiseina duhawm zawkah min hruai lut awl zawk thin. Mahni intanpuina tha ber chu midang tana nun hi a ni tlat a ni.

Awle, sawi tur a tam thei ang. He kan damchhung reilote-ah hian vanduaina tawk lo mihring kan awm lova, malsawmna dawng lo mihring lah kan awm hek lo. Kan hlim ni zawng zawng leh kan lungngaih ni zawng zawng hi buk tawn ta ang ila, a inchen hial awm e. Kan hringnun zirlai damchhung daihah hian hlim dan dik leh lungngaihna atanga talchhuah dan zirchhuah hi thil har ber pawl a ni hial ang. Chuvangin, he zirlai pawimawh tak hi zir thar leh ila, hlawhtlinna tha tak neia hringnun hman liam i tum hram hram teh ang u. Mi puitling zia a ni si a.

– 09.05.2009

VANNEIHTLUANGISM

2009-04-22T03:00:00.001-07:00

Khawi khawchhuak nge? Eng chhungkua atanga seilian nge? tih lam ka hre lo. Hriat tul tak a nih pawh ka hre hek lo. Heti taka Mizote, a bikin Thalaite min chingphara kan sawichhuah thiam loh tam tak min puanzar sak thin tu hi, ka hmuh dan ka ziak chak ve a ni mai. Amah hi mi puitling leh fing ka tihte zinga mi a nih vanga he thu ziak ngam hi chu ka ni ve chauh. Pawnlam mite awka leh hmelma awka anga a ngai lui a, a hua a nih leh, ka rin ang a ni lo a ni mai.

Mizo Sumdawng zingah thiam tih tlak khawp han fak tur an tam lo hle ang. Pu Tluanga hi chu thiam chungchuang tak chu a lo ni. A sawkar hna bansana Sumdawnna a beihdan chanchin tlem ka hriat ve te, Printing lama a hna ka hriat beitham takte leh IT lama thiamna ril nei vak si lova mi Advance tak a nih dante sawi thui a tul lovang. Ka sawi chak lai zawk chu, thuziak lama sumdawng a nihna hi a ni. Tunlai dinhmun thlir hian thalai rual kan ti ti khawm a, Lengzem chhuak thar ber chhiar lo chu kan mawl hmel ta riau mai! Eng eng emaw, ho te te ni a lang, tha tak tak ni si, thlatin mai min hlui a. Rs. 20/- man thil leiah chuan hlu ber mai hian ka hre thin. Chhuna lei hi chhiar nghal phal lova zan mut huna chhiar atan khek hram thin ka ni a, thiante lo chhiar rik palh pawh ngaithla duh thin lo ka ni ve pha tlat. Thlatin chhuak chanchinbu Editor an tam ta mai, mahse, ani hi chu a danglam a ni. Mizo mi nawlpuiin kan mamawh em em, kan mamawh tih pawh kan inhriat si loh zirtirna fing leh pawmnuam em em hian min chawm a. Nui chungin kan lem dawk dawk a, suangtuahna thui tak min la pek belhchhah zui a. A tak ram thlentir tura chakna nei ve lo kei teh lul pawh hian Suangtuahnain Babel In sang ka sak zin phah teh a nia. A customer ten a kutchhuak kan nghakhlel a, lawm takin kan lei a, ani ve thung chuan a thlan zawk ni ngeia ka rin, hmingthatna a hlawh a, sumin a la plus zui a. A talent dawn chhun (?) a tipung a, chu ngei chuan ei a zawng a, a hmu phian leh nghal. Huaisen takin a duh duh a ching kual a, kan lo hlauh leh zah em em mihring, kan ram roreltu khawlte thlengin a hlau ve lo. Pu Vana saihlum chu artui tia tia an lo tih hmang ngei khan a sai pawp pawp mai a ni. A sai fuh tawhte hi Kum engzat chhung tak ngawt ve ang maw? Englekhawle, huai tak chu a ni. A entir chu, huai tur khawpin a intodelh tihna ni mai. Heng a hlawhtlinna zawng zawng phenah hian harsatna tam tak a paltlang ngei ang tih chu thil chiang sa chu a ni teh meuh mai. Amaherawh chu, mi vannei chu a ni chiang alawm. Thluak hmang takin a khawsa nitin tih a hriat a, a phakar reuh ngawt te hian ka ring ru thin.

Ti zawng hian i ngaihtuah chhin teh ang. Rawlthar fing leh fel a huikhawm a, an rilu sukthlek a lak pen sak a, a vulh a, a tilar a. Tichuan, an talent hmangin a eizawnna a ti lian a. Hun a kal deuh a, ani chu Employment Generate tu a ni ta a. Mak sak deuh deuhva an inbawl kualna Zoram mipui ten kan thu tak khuk pui ta vel a. An tan sum hnar a lo ni a. An inkahna nat hmel tak takte chu chhiar ve pha nih kha changkanna a ni tan hial tawh a. Hman deuh atanga tawh khan thuziak tha tak tak min hluina karah na tak takin bul an tan tawh a. An chhawm nung zel a, nawm hmel deuh hian Friendship an siam a. An huangchhunga tal pha chin mi tharte pawh hian chu zia ngei chu an thanhnan chho a. Keinin kan lo ngaisang a. Thangtharte Value system pakhat chu ho taka nun a, Vana & Friends te chin than, na lua awm lova thian huangchhungah chuan insawisak vel hi a ni chho tan ta. Mi rin phak reng reng loh tura mahni zak miah lo si lova thiante han tihnat thiam chu changkanna a ni tan a. Changkang lo nih hlauh vangin na tak pawh na tih loh a ngai chho a, Adaptability nei deuh lo phei chu rilru zim nih a awl hle ta ve ang. Anni ho hi chuan, ho lo taka nungin ho tak angin an lang a, kan Hero an ni a, mi nawlpui chuan kan Hero ho Life hi Zero Life-in kan copy tlat si.

He nun nawmhmel tak hi a nihna dik tak hrechiang lova Practice chi a nih loh zia te, emaw thalaite nuna bettlat tur anih zawk ziate emaw, anni hian kan nuna rah tha a chhuah leh chhuah loh chungchangte hi an sawi thiam leh fe zawk ta ve ang. A eng zawng pawhin tang dawn se, ka ngaihtuah lo hlawm khawp mai. Mi tharte tiam hian. Thil pakhat erawh ka chiang, ‘kan awmdan leh kan chetzia zawng zawng hi keini aia la naupang emaw, kan chhehvela kan nihna chhete pawh la pha ve lo khanglang mihringte hian min lo zir reng zel’ tih hi. Hemi avang hian anni ang mi langsar leh mi Moral khawih thei tur khawpa ngaisangtu ngahte hian, keini tehlul ai chuan an nun an uluk tur a ni dawn lawm ni? Ka ti deuh thin. Mi private life emaw mi friendship life sawichhiate pawh ka ang ta mai awm mange.. In ngaihdan le.

Pu Vana hian ka nunah ril takin thu a sawi a, ka hriat phak loh thleng hian ka nun a chawm tih ka chiang a. A thu leh hla chhuak tawh zawng zawng hi ka chhiar kim lo mai thei. Mahse, ka hmuh phak tawk a kutchhuakte hi ka ngaihlu a ni. Hringnunah hian a tui a, a zir nasa, a master bawk a. He hringnun a manchianna lo luangchhuak thin hi ka tan chuan chaw tha a ni thin a. Nun hmang thiam lo mi hrang hrangte, nun harsatnain a bawm vel mekte tan hian tihtheih dang nei lo mah ila, ngaihdan ka phak ang tawkin ka siampui ve phah thin. Ani anga master ve hi ka chak phah a, ka chhui nasa reng thin a ni. Kei mimawl leh hrilhfin harsa tan pawh malsawmna a nih ngat chuan Zofa pumpuite tan hian a va hlu dawn em! ka ti thin. Faka chawimawi a phu a, damlaia han tihchiam lah hi kan Zo-Culture a la ni pha deuh si lo. Thi ngat se chuan aw.. Dara manga PL-a ruang chunga a thusawi tum ang mai mai kha chu ka ni lul lovang mawle. A fiamthu mah nise. Mahse, a thih loh avanga chawimawina a dawn lo hi dawn loh phah thak khawp hian dam hlen se, a ir awm chhuak thu leh hla hi Zofaten hlawkpui zel ila, ani hi chu ral raih mahse pawi ka ti lo. Ani pawn pawi a ti lo turah ka ngai. Hetiang ema Thalaite nun man pha leh an rilru sukthlek man chiang hi a hun lai rau rauah an awm leh tawh pawh hian ka ring lo hial. Ring dik tak i maw?

Fak vaka that leh zual phah leh sawisel vaka sim phah tur mihring a ni tawh lo tih hre reng chunga sawi ka ni tih erawh lo hre teh. Chuvangin ka fak uchuak duh lova, ka sawisel vak duh hek lo. Miril tak tak an rilna mai piah lama inti ril tak tak an awm thin, thalaiten kan ngaihsan viau rualin ‘inti’ tel chin ni a kan hriatte kan ning thuai thin. Ka Pu Vana ril zia leh intih ril si loh zia nunte hian thalaite min hip bet tlat a ni. A tawngkam chhuak tin hian Mizo a nun a veizia a tilang a, a bikin Thalaite nun a kawk niin ka hre thin. Rawlthar nun kei tak pawhin ka man phak loh thleng hian a man pha tlat thin te hi mak ve tak chu a ni. Kum 20 lokal leh turah te hian eng tak ang zel ang maw? A vanneihtluanna hi a la tluang zel em ang chu maw?

Englekhawle, ani aia upa tawh te ngaihdan ka hre hauh lova. An ngaisang fa lua lo ve thei thei bawk. Aizawl Taxi Driver ni ve si, a hming pawh hre lo an awm ve bawk kha maw.. ti raw..Dara? Amah pui hian, “Kan venga i lokal chuan, tu pawh ka hming hre lo vaw thlu tawp mah la, case a awm thei lo”, tih ang vel khan rilru pu ve tak ang maw?

Vanneihtluangism hi ism satliah a ni lova, rilru seng vek turin ka sawm che u a. Amah hi tih rawn luai luai ula. Chhaih buai deuh teh ang u. A chhan letna a awm leh kan tan malsawmna leh tho tur a ni mai a...

12.07.2008